Özgür Internet ve portal siteler

“Sınırsız özgürlük dünyası” olarak tanımlanan bir ortamda; “Giriş kapıları”, “Geçitler”, “Köprüler” veya “Limanlar”ın işlevi ne olabilir? Portal site veya kısaca portal kavramı Internet’teki başka kaynaklara, sitelere erişmek için kullanılan web alanları.

 Mahir B. Aşut

 “Sınırsız özgürlük dünyası” olarak tanımlanan bir ortamda; “Giriş kapıları”, “Geçitler”, “Köprüler” veya “Limanlar”ın işlevi ne olabilir? Portal site veya kısaca portal kavramı Internet’teki başka kaynaklara, sitelere erişmek için kullanılan web alanları.

Portaller; aradığını kolayca bulmak isteyen, Internet dünyasına yeni adım atan kullanıcılar için gerçek birer can simidi olabilirler. Aynı portaller, yalnız ve yalnız sahiplerinin öngördüğü sınırlı bir alanda (dikey veya yatay) yer alan içeriğe erişebilmeniz için pekala kısıtlanabilir ve kolayca işlevini kaybedebilir.

Bu tarz büyük sitelerin doğuşu, kurumsal dünyanın ilgisini çekmelerinden çok daha öncesine rastlar. Amatör çabalar, üniversite öğrencilerinin tezleri ve lokal Internet servis sağlayıcıların, kendi abonelerine yönelik çalışmaları bu sitelerin doğuşunu yarattı. İçeriğin ve diğer sitelere bağlantıların, kar veya “rakibine prim verme” kaygısı gütmeden serbestçe yaratılabildiği, güncellenebildiği ve ziyaretçiye sunulduğu bu portalların ciddi bir kullanıcı tabanına oturması şaşırtıcı olmasa gerek.

Internet markası yaratma

İnsanlara istediklerini veren, kurumsal duvarların dışında varlığını sürdüren ve “marka” olmuş portaller, kurumları yalnızca satınalma yönünde güdülemiyor. Bir de portal yaratma, yani Internet markası yaratma fırtınası var.

 Başarılı portalların (veya diğer bazı Internet servislerinin) el değiştirmesi veya yön değiştirmesi her zaman olabilir. Ancak böyle bir durumda servisin içeriğinin değişmesi gündeme geliyor ki bu, belirli bir formata alışmış kullanıcıları hızla uzaklaştırabilir. Bu riski almak istemeyenler veya maddi güce dayalı mesnetsiz bir Internet tutkusu geliştirenlerin büyük çoğunluğu “kendi portalini kendin yap” formülüne başvuruyorlar.

 Internet’te portal yaratma fikri, yalnızca klasik ekonominin geleneksel yaklaşımları ile hareket edildiğinde parayla, reklamla yapılabilecek ticari bir girişim olarak algılanıyor. Teknik imkanları bulduğunuz ve içerik yaratmak için sağdan soldan birkaç adam topladığınız zaman, biraz da reklam yaparak portal yaratabileceğiniz fikrine kolayca varabilirsiniz.

Türkiye’de bunun örnekleri bol miktarda yaşandı ve yaşanıyor. Sağlıklı kazanç modelleri üzerine oturmayan, bir takım şişirilmiş pazar araştırmalarına dayanan portal siteler, olağanüstü harcamalarla ve kısa vadeli beklentilerle hayata geçiriliyor ve sonuç genellikle hüsran oluyor. Özellikle dikey portallerin (yani belirli bir konu üzerinde odaklanmış) şansı neredeyse sıfır.

Başarılı portal nedir?

Bir portal sitenin (veya daha geniş anlamıyla kitleleri kendisine toplamayı hedefleyen web sitelerinin) başarılı olması için ön şart kullanıcı desteği ve ilgisidir. Çarpıcı tasarımlar, her tarafa özensiz biçimde serpiştirilmiş reklamlar, arkada yatan kurumsal kimliğe yapılan göndermeler hiçbir şekilde Internet’te başarıyı getirmiyor.

Yahoo! örneği çok çarpıcıdır. Tasarımına baktığınızda hiç de ahım şahım olmadığını görürsünüz, değildir de. Web tarayıcınızda saf HTML kodundan başka birşeye rastlamanız çok nadirdir. İşlev önde tutularak kullanıcının boğuşması gereken Java kodları, Flash kodları vs. sıfıra indirilmiştir. Yahoo!’yu ziyaret eden hiç kimsenin amacı, “şok edici grafik animasyonları” izlemek değildir (Bunu yapmak için andy art yeter de artar bile!).

Bir portal’in yaşaması ve başarısı, kurumsal etkilerden arındırılmış olması ve tasarımının görsellikten çok hıza odaklı hazırlanmasına bağlıdır. Hiç kimse kapalı devre portallerden hoşlanmıyor. Altavista, tamamıyla kurumsal bir portal, kapalı devre bir sistem gibi görünse de en büyük başarısını herkese, her siteye açık arama sistemi sayesinde elde ediyor.

Türkiye örneğinde, atlanan önemli bir başarı faktörü de Internet’in penetrasyonu. Türkiye’de Internet henüz kritik kullanıcı kitlesine (KKK) ulaşılamadı. Türkiye için başarılı bir portal stratejisi; kısa vadeli beklentilerden arındırılmış, uzunca bir süreçte masrafları en aza indirilmiş, kazanç modeli hayaller üzerine değil, gerçekler üzerine kurulmuş olanıdır. KKK’ya erişene dek, bu model dışında kalan her girişim maddi bakımdan acı verici olacaktır.

mahir@trmail.net