5 Ocak 2001’de yayınlanan 2001 Kamu Yatırım Planı, çocukluğumuzdan bu yana kulaklarımızdan gitmeyen bir ninniyi hatırlattı bize. Her yıl enflasyona oranla aynı seviyede giden bilişim yatırımlarının bu yılın kamu yatırım planında da pek fazla esamesi okunmuyor.

Aslı EVREN

Yatırımlar uykuda, devlet sadece başladığı projeleri devam ettirme peşinde, yeni yatırımlar parmakla sayılacak kadar az. Son beş yıldır devletin genel bütçesi içinde yüzde 1.5-2 oranında yer tutan bilişim yatırımları, bu yıl da aynı oranda bütçede yer alıyor. Son yıllarda her fırsatta “e-devlet”i ve bilgi toplumuna gidebilmenin vazgeçilmez koşulunun bilişim yatırımlarını artırmaktan geçtiğini savunan, Ar-Ge’ye destek vermenin, yazılım ihracatını teşvik etmenin önemli olduğuna değinen devlet yetkilileri, kamu yatırımlarında ne yazık ki bilişimi yine es geçtiler.

Geçtiğimiz yıl 124 trilyon lira olarak belirtilen bilişim yatırımları bu yıl rakamsal olarak yüzde 58 oranında artışla 196 trilyon oldu. Yatırımlara bakıldığında geçtiğimiz yıl bütçeye konan bilişim yatırımlarının birçoğunun harcanmayarak 2001 bütçesine aktarıldığı görülüyor. Ayrıca 2000 yılının yıllık enflasyon oranının yüzde 51 olduğu da düşünülürse bilişim yatırımlarındaki artışın sadece enflasyon seviyesinde kaldını söylemek mümkün.

Öte yandan 1999’da 92,97 trilyon lira olan bilişim yatırımları 2000 yılında yüzde 33,38’lik bir artış göstermişti. Ancak 1999 yılında da yıllık ortalama enflasyon oranı yüzde 68’e ulaştı. Bu rakamlardan da görüldüğü gibi son yıllarda bilişim yatırımları meclisteki “e-devlet” tartışmalarını yansıtmıyor.

Genel ve katma bütçeli kuruluşlar, iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşları ile bunların bağlı ortaklıkları, döner sermayeli kuruluşlar, İller Bankası, dış proje kredisi kullanan büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeler ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilecek yatırım projelerini içeren 2001 Kamu Yatırım Planı Resmi Gazete’nin 5 Ocak tarihli mükerrer sayısında yayınlandı. Yayınlanan plana göre kamunun 2001 toplam bilişim yatırımı 196 trilyon lira olarak yer aldı.

İşte 2001 Kamu Yatırım Planı’nın dikkat çeken noktaları:

• Yatırımlarda Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı kuruluşlar başı çekiyor. TCDD 22 trilyon liralık bütçesiyle birinci sırada yer alırken (bu bütçeye kurumun Aliağa’da kuracağı telekom tesisleri de dahil), PTT 13, Karayolları Genel Müdürlüğü 10, Türk Hava Yolları ise 8,5 trilyon liralık yatırımlarla ilk onda yer alıyor.
• Finans kurumlarının yatırımları da her yıl olduğu gibi üst sıralarda yer alıyor. Ziraat Bankası 11 trilyon liralık yatırımıyla beşinci, Halk Bankası 7 trilyonluk yatırımıyla dokuzuncu, Emlak Bankası ise 4,9 trilyonluk yatırımıyla 12’inci sırada yer alıyor.
• Başbakanlık’ın 1999-2001 yıları arasında bütçelenen KamuNet projesinin toplam bütçesi 5 trilyon 700 milyar lira. İki yılda bu bütçeden proje için 700 milyar lira harcandı. 5 trilyonluk rakam 2000 Kamu Yatırım Planına konmuştu, ancak KamuNet projesi için herhangi bir adım atılmadığından bu para 2001 bütçesine aktarıldı. Plana göre projenin bu yıl tamamlanması gerekiyor.
• Maliye Bakanlığı’nın ‘bilgisayar alımı’ olarak iki başlıkta belirttiği yatırımın toplam bedeli 15 trilyon lira. Kurum bu yatırım bütçesiyle ikinci sırada yer alıyor. Önemli projelerden MERNİS’in 2001 yatırım bütçesi ise 4,2 trilyon lira. Emniyet Genel Müdürlüğü, Parmak İzi, Bilgi İşlem ve Pasaport Optik Okuyucu projelerine toplam 10 trilyon lira harcayacak.
• Bağkur’da olduğu gibi otomasyon ve akıllı kart ihalesine çıkması Nisan ayında beklenen SSK’nın yatırım bütçesine ‘bilgisayar alımı’ başlığında 6,5 trilyon lira kondu. Kamu yatırım planında ayrıca üniversite hastanelerinin otomasyonu için de 4,8 trilyon lira ayrıldı.
• Milli Eğitim Bakanlığı’nın Temel Eğitim Projesi kapsamında bütçeye konan para ise 48 trilyon lira. Ancak bu rakamın içinde donanım ve yazılımın dışında makine, teçhizat, müşavirlik, hizmet içi eğitim ve inşaat gibi ekstra kalemler de bulunuyor. Milli Eğitim Bakanlığı yetkilileri bu rakamın ne kadarının bilgisayar destekli eğitim projesi için kullanılacağını henüz açıklamadılar.

aslie@interpro.com.tr