1993 yılında sözü edilmeye başlanan ve 15 Şubat 1995’te PTT’nin T’sinin ayrılmasıyla gündemden inmeyen Türk Telekom özelleştirmesi yedi yılda çok farklı bir boyuta geldi, ancak özelleşme bir türlü gerçekleşemedi.

Aslı EVREN

PTT’nin özelleştirme çalışmaları doğrultusunda 15 Şubat 1995 gününden itibaren PTT’den ayrı bir kurum olarak hizmet vermeye başlayan Türk Telekom’la ilgili özelleştirme hikayesi o gün bugün bitmek bilmedi. Şekil değişti, yasalar değişti, genel müdürler değişti, hükümetler değişti, kurumlar değişti, hisseler değişti ama Türk Telekom 2000 yılının sonunda hala aynı Türk Telekom olarak kaldı. Şimdi herkes özelleştirmenin yeni miladı olarak belirlenen 14 Mayıs 2001’i bekliyor. İşte Türk Telekom özelleştirmesinin BThaber’deki beş yıllık tarihçesi:

4107 sayılı kanuna göre Türk Telekom’un yüzde 49’unun satışına izin verildi ve lisansın Ulaştırma Bakanlığı’nın belirlediği bedel üzerinden Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılması öngörüldü. Ağustos 1996’da TT’nin özelleştirmesine ilişkin yasa tasarısı meclisten geçti. Yasaya göre özelleştirmeyle ilgili değerin değer tespit komisyonunca belirleneceği ve sunulan değer üzerinden 2886 sayılı yasaya göre ihale yapılacağı belirtildi. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı söz konusu özelleştirmenin 12-18 ay içinde gerçekleştirileceğini kaydetti.

Anayasa mahkemesi 4161 sayılı kanundaki değişikliği reddetti. Mart 1997’de, değer tespit komisyonunun TT’nin tamamı için 20 milyar dolar değer biçtiği, Goldman Sachs’ın TT özelleştirilmesiyle ilgili danışmanlık raporunun Ekim ayında tamamlanacağı ve hisse satışının da Kasım ayında başlayacağı söylendi. Aynı tarihlerde yapılan yorumlar, TT’nin değerinin 18-27 milyar dolar aralığında olduğu ve yüzde 39’unun satılabileceği üzerineydi. Kasım ayında dönemin Ulaştırma Bakanı Necdet Menzir, TT’nin Ocak 1998’de özelleştirileceğini söyledi.

1998 Ocak ayında Goldman Sachs önerileri doğrultusunda hazırlanan yasa tasarısı tamamlanarak Başbakanlığa gönderildi ancak Necdet Menzir’e Turkcell ve Telsim’le ilgili olarak soruşturma açılması ve daha sonra gelen iki bakanın da seçim hükümeti bakanları olmaları nedeniyle böylesine büyük bir yatırıma girmekten çekinmeleri TT’nin özelleştirme tartışmalarını bir süreliğine rafa kaldırdı.

1999’da, dönemin Ulaştırma Bakanı Enis Öksüz ve TT Genel Müdürü Fatih Mehmet Yurdal özelleştirme ve lisans satışı kelimelerini tekrar kullanmaya başladılar. Daha çok 3 ve 4’üncü GSM operatörlüğü ihaleleri hazırlığıyla geçen 1999’dan sonra

29 Ocak 2000 tarihinde yürürlüğe giren 406 sayılı telekom yasasıyla yepyeni bir boyut kazanan TT özelleştirmesi bir süre daha beklemeye mahkum kaldı. Mayıs ayında, Merrill Lynch’in TT’ye 22.5 milyar dolar fiyat biçtiği açıklandı. Nisan ayında TT için bambaşka rüzgarlar esiyordu. GSM ihalesinin büyük başarısının ardından Ulaştırma Bakanlığı ve TT hisse satışı için verilecek teklifin fiyatını tahmin bile edemediklerini söylediler.

Ve nihayet 13 Haziran’da TT’nin yüzde 20 hisse satışı için ihaleye çıkıldı. Son teklif verme süresi 15 Eylül olarak belirtildi. ÖİB ve Ulaştırma Bakanlığı arasındaki tartışmalar sonrasında ihale fiyaskoyla sonuçlandı ve kimse ihaleye teklif vermedi. Duruma hükümet el koydu ve yapılan yoğun çalışmalar sonucunda stratejik ortağa yapılacak hisse satışının oranı yüzde 33.5 olarak belirlenirken stratejik ortağa da icra komitesinde çoğunluk hakkı tanındı. 14 Aralık tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan ihale ilanında da son teklif verme tarihi 14 Mayıs 2001 olarak belirlendi.

Ulaştırma bakanı Enis Öksüz’ün hisse satışıyla ilgili Bakanlar kurulu kararını imzalamasının ardından imzasını çekmek istemesi ile yeni tartışmalar başladı. TT Genel Müdürü İbrahim Alptürk ihale komisyonuna baskı ve zorlamanın egemen olduğunu belirterek ihale komisyonundan istifa edeceğini belirtti. Karşı kampanyaların sürdüğü günümüzde ise TT özelleştirilmesinin ne boyut kazanacağını 2001 yılı gösterecek.

aslie@interpro.com.tr