Lutfen Tiklayin

Ar-Ge için tarihi kararlar

2000 yılının ilk toplantısını düzenleyen Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu’dan 2003-2023 yılları arasında Türkiye’nin izlemesi gereken bilim ve teknoloji politikalarına ilişkin “tarihi” olarak nitelendirilen yedi karar çıktı. Bunlardan en göze çarpanları kamu satın alımlarının yüzde 1’lik Ar-Ge’ye ayrılmasına ve Türkiye’nin AB çerçeve programlarına katılımına karar verilmesi oldu.

Gamze GÖKER

Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu’nun 6’ıncı olağan toplantısından çıkan yedi karar eğer uygulanabilirse Türkiye’nin bilim ve teknoloji alanında önü son derece açılmış olacak. Son derece olumlu ve “tarihi” olarak nitelendirilen ve hepsi birbirinden önemli kararlardan en öne çıkanları Devlet İhale Kanunu’na göre yapılan kamu satın alımlarında satın alma bedelinin yüzde 1’i kadar bir oranın Ar-Ge faaliyetlerinin desteklenmesine ayrılması ve AB çerçeve programlarına katılım kararları idi.

Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli’nin konuşmasıyla başlayan 6’ıncı BTYK toplantısında söz alan Tübitak Başkanı Namık Kemal Pak ulusal bilim ve teknoloji stratejisinin temel dayanağının AB’nin Ar-Ge alanındaki bütün etkinliklerinin yürütüldüğü çerçeve programlarına ülkemiz adına maksimum yarar sağlayarak katılmak olduğuna dikkati çekti. Pak ayrıca Türkiye’nin bilim ve teknolojiyi ekonomik ve toplumsal faydaya dönüştürebilme yani inovasyon becerisini sağlayabilmesi için Ulusal İnovasyon Sistemi’nin kurulması gerektiğini belirtti. Namık Kemal Pak “ Türkiye 20’inci yüzyılda 20 yüzyılı yakalayamadı; ancak 21’inci yüzyılda 21’inci yüzyılı yakalamayı mutlaka başarması gerekiyor” dedi.

Kararlar içinde Türkiye Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları Stratejisi 2003-2023 Dokümanı’nın hazırlanması kararının özellikle altının çizilmesi gerektiğini vurgulayan Tübitak-TİDEB Başkanı Prof. Dr. Nevzat Özgüven önümüzdeki 20 yılın hedefleri için stratejileri belirleyecek öngörü (foresight) ve kestirim (forecast) çalışmalarını içeren bu kararın bir önceki BTYK’da alınan kritik teknolojilerin belirlenmesi ile ilgili kararın genelleştirilmiş hali olduğunu hatırlattı. Özgüven, yapılan bilimsel çalışmaların bir teknolojiye, daha da öteye giderek bir ekonomik değere, bir toplumsal yarara dönüştürülmesi gerektiğini ve bu inovasyonun toplumsal refaha yansıyabilmesi için risk sermayesinden teknoparklara, yüksek öğrenim sisteminden kamu Ar-Ge kuruluşlarına kadar bir dizi yeniden yapılanma gerektiğini söyledi. Prof. Dr. Nevzat Özgüven bir öneri niteliğindeki bu kararların uygulanabilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması gerektiğine de değindi.

“Verdiğimiz parayı projelerle geri döndürmeliyiz”

Tübitak-BİLTEN Başkanı Prof. Dr. Murat Aşkar ise 6’ıncı BTYK toplantısının şimdiye kadar gerçekleşen toplantılar arasında kaynak oluşturmaya yönelik en olumlu ve en verimli toplantı olduğunun altını çizdi. AB programlarına katılım kararının bir yandan çok olumlu olduğuna da değinen Aşkar bir yandan da bu kararın Türk bilim ve araştırma camiasını çok ciddi bir sorumluluk altına soktuğunu belirtti. Aşkar “ Çünkü ödenecek katılım payı hepimizin parası. Bütün camianın bu bilinçle bu parayı Türkiye’ye tekrar akıtacak biçimde seferber olması gerekir. Tübitak buna önayak oldu ama bu Tübitak proje oluşturacak demek değil. Şirketler, özel araştırma kurumları, özel sektör, üniversiteler bu projelerde yeralmalı” dedi. Aşkar, yazılımın öncelikli alanlar içinde olduğunu, buna uygun proje üretmek için yazılımcıların şimdiden harekete geçmesi gerektiğini hatırlattı.

Ulaknet’e 18 milyon dolar bütçe

BTYK kararı ile iyileştirilmesi düşünülen ULAKNET’in 2000 yılında 3 milyon 200 bin dolar olan bütçesi 18 milyon dolara çıkarılacak. Şu anda en yavaşı 64 Kbit’lik bağlantılardan başlayan ve 4 Mbit’e kadar çıkan hızlarda omurga ağına bağlayan bir iç ağ, bu bağlantıları destekleyen 34Mbit’lik kapasitede bir omurga ağı ve bu omurgayı 42 Mbit’lik geliş hızında bir kapasite ile yurtdışına bağlayan hatlara sahip ULAKNET Türkiye’deki üniversitelerin ve araştırma kuruluşlarının gereksinimine yeterince cevap veremiyor.

İşte 6’ıncı BTYK toplantısından çıkan kararlar:

  • Avrupa Birliği 6’ıncı çerçeve programına katılarak gerekli katkı payının ödenmesi konusunun 2002 bütçe hazırlık çalışmaları sırasında dikkate alınması
  • Tarımda ulusal biyoteknoloji araştırmaları programı hazırlanması
  • Ulusal Akademik Ağın(ULAKNET) çağdaş düzeye çıkarılması
  • Ulusal enerji teknolojileri araştırmaları programı hazırlanması
  • Deprem araştırmalarının koordinasyonu sağlanması
  • Devlet İhale Kanunu’nda Ar-Ge faaliyetlerinde kullanılmak üzere pay ayrılması
  • Türkiye Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları Stratejisi 2003-2023 Dokümanı’nın hazırlanmasına yönelik beş projenin gerçekleştirilmesi. Bu beş proje ise şöyle sıralanıyor:
  • Stratejik hedefler tespiti için uzun vadeli teknoloji öngörüsü
  • Türkiye’de Teknoloji Talebi ve Karşılanma Yolları -Teknoloji Transferinin Yönleri ve Yüklerinin Araştırılması ve Türkiye “Teknolojik Ödemeler Dengesi” Tablosunun Çıkarılması
  • Ulusal yenilik sisteminin Sürekli İzlenmesi ve Teşvik Önlemlerinin Yeniden Yönlendirilmesi İçin Etkin Mekanizmaların Araştırılması
  • Türkiye Ar-Ge Sisteminde Mevcut Araştırıcıların, Bilim ve Araştırma Dalları, Nitelikleri ve Coğrafi Dağılımları Hakkında Envanter(Bibliyometrik Değerlendirme Dahil)çalışması ve Beyin Göçü Nedenlerinin İrdelenmesi
  • Türkiye’nin Kamusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin Kurumsal Altyapısının Yeniden Tanımlanarak Değerlendirilmesi ve Bu Alandaki Mevzuatın Analitik Envanteri

gamzeg@interpro.com.tr