|
|
Batık bankaların batırılması sürecine dönük incelemeler ve yargı süreçleri, “temiz toplum” tartışmalarını canlı tutuyor. Yapılanların bir süreklilik kazanıp kazanmayacağı ve yararları henüz çok açık değil. Ne var ki, artık hiçbir şeyin eskisi gibi olamayacağı da çok açık. Gelişmiş ekonomilerin insanları sistemin kayıt altına aldıkları dışında çok az akçalı hareket gerçekleştirebilirlerdi bugüne dek. Özellikle ABD’de İç Gelir İdaresi (IRA) adıyla tanınan vergi idaresinden habersiz iş çevirmek hemen hemen olanaksızdı. Tüm nakit hareketlerinin bankalar sisteminden geçmesi ve bu sistemin de her türlü izlemeye olanak tanıması IRA’ in işini büyük ölçüde kolaylaştırmaktaydı. Küreselleşme geliştikçe ulusal sınırların dışına taşan para akımlarını izlemek aynı ölçüde güçleşti. Şu sıralarda uluslararası işbirliği konularının başında, bu konuda nasıl daha etkili bir denetim sağlanabileceği gelmekte. Geçmişte okyanus adalarında kurulan şirketler artık sanal ortamda kurulup yaşamakta. En özlenen durum, iş sahiplerinin içinde bulundukları sınır ve coğrafyalarda “iyi ve aktif yurttaş” davranışı sergileyerek toplumsal sorumluluklarını yerine getirmeleri. Ekonominin doğal yapısı, sermaye kolay iş yaptığı, az vergi ödediği ve üretim kaynaklarını en bol ve ucuz bulduğu ve en büyük pazar payını en az yatırımla sağladığı coğrafyalara kaymakta. Bu alandaki her zorlama yalnızca oyuncuların sayısını azaltır ve iyiler genelde önce giderler. Sık sık değişen vergi oranları ve “salma” usulü yeni yükümlülükler de aynı sonuçları doğurur. Ödeyen daha çok ödemek istemez,” biraz da hiç ödemeyenler ödesin” feryadını yükseltir. Bugün, yönetimin en büyük açmazı buradadır. Kamu maliyesinin teknoloji kullanarak sağlayacağı “ödememekten caydırma” gücü ancak açık ve adil kuralların yaygın uygulanabilmesinden geçmektedir. Teknoloji hizmette açıklık, hız ve denetim sağlar. Yapılan işlerin sağlıklı kaydının tutulabilmesine olanak verir. Bu da “temiz toplum”a yardımcı olur mu dersiniz?
|
