Çünkü kendimizi kandırsak bile yabancıları kandıramıyoruz. İster Internet kullanıcı sayımızı 2 milyonlarda gösterelim, ister dünyada en çok .com adresine sahip ülkeler arasında olmakla övünelim durum değişmiyor.

Yabancı analizlerde Türkiye Internet ekonomisinde dünyanın en az gelişmiş yüzde 20’si içinde yer alıyor. Bu kategori genellikle “infant economies” olarak adlandırılıyor. “Late-late comers” diyen de var. Bu sınıflandırmalar elektronik ortamda gerçekleşen ekonomik işlem hacimlerine göre yapılıyor.

Gerçekten kötü olan şey son yüzde 20 içinde yer almamız değil. Türkiye’nin karşı karşıya gelebileceği zor durumlar.

Daha önce de yazmıştım. ABD’de 1995-98 arasında yüzde 2-2.4 olan verimlilik artışları yükselme eğiliminde. Önümüzdeki 25 yıl içinde saat başı üretkenliğin 2 katına çıkması bekleniyor. Benzer eğilimler yeni iş teknolojilerinden yararlanmayı beceren G.Kore, İsrail ve Avrupa ülkeleri için de geçerli.

Özellikle ABD’de toplam yatırımlar içinde yeni teknolojilere yapılan yatırımların payı yüzde 35-60’lara, BT yatırımlarının payı yüzde 12-16’lara çıkmış durumda.

Buraya kadarına, “bundan bize ne?” diyebiliriz. Ama bundan sonrasına diyemeyiz. Çünkü verimlilik artışları nedeniyle önümüzdeki 3 yıl içinde bu ülkelerde sınai tüketim ürünlerinde yüzde 10-15 fiyat düşüşü bekleniyor. Otomotiv gibi yeni teknolojileri daha yoğun kullanan sektörlerde ise düşüş beklentisi yüzde 30.

İş teknolojileri dediğimizde bugünden yarına devreye girebilen klasik üretim teknolojilerinden söz etmiyoruz.

İş teknolojilerinin sonuç vermesi çok daha uzun ve zorlu bir süreç. Yeni teknolojilere ilişkin olarak anlamamız gereken ilk şey belki de e-iş’in bir ürün değil, bir süreç olduğu.

Örneğin, ABD’de yaşanan verimlilik artışları 10 yıllık bir sürecin ürünü. Bu sürecin baş mimarları kuşkusuz James Best, Michael Volkema gibi, şirketlerinin iş teknolojilerinden yararlanması için kelle koltukta mücadele veren yöneticiler.

Tecrübeler gösteriyor ki konuya kendini adayan yöneticiler yoksa iş teknolojilerinin hayata geçmesi pek mümkün değil.

İş teknolojilerinin Türkiye’ye gelmesi açısından yabancı sermayeye de fazla umut bağlayamayız. Internet’le birlikte “teknolojinin merkezileşmesi” gibi bir süreç söz konusu. Uç kullanıcılarda bir web tarayıcı olması pek çok şey için yeterli. Teknoloji merkezde, kullanıcılar tüm dünyada.

Dünyada sadece zelzele gibi doğal afetler yok. Teknolojik gerilik gibi doğal olmayan afetler de var.