.NET platformunu ilk kez Bill Gates’in ağzından duyuldu. Üzerinde çok konuşulmasına rağmen, teknik olarak bu işin nasıl yapılacağı bugüne kadar hep biraz gizli kalmıştı. Microsoft artık yeni nesil .Net platformu ürünlerini tanıtıyor.

Murat Bayraktar

Technology Week Microsoft’un son üç yıldır her yıl düzenlediği dünya çapında sadece Microsoft ürünlerinin eğitimlerini veren uzman profesyonellerin katılabildiği bir seminerler dizisi. Bu yıl dördüncüsü düzenlenen “Technology Week ” 18 - 23 Eylül 2000 tarihlerinde San Diego’da yapıldı. Tüm dünyadan yaklaşık 700 kişinin katıldığı seminerler, Microsoft ürünlerinin geleceği, Microsoft’un bilgisayar dünyasına sağlamayı düşündüğü katkılar, yeni nesil .NET tabanlı Backoffice ürünlerin teknolojileri, ve Microsoft’un 2002 yılı vizyonu açısından katılımcılara çok faydalı oldu.

Hafta içerisinde gerek Microsoft gerekse başka üreticilerden bu sene içinde beklenen teknolojiler ve bunların ağlarımıza getirecekleri yenilikleri irdeledik. Her yıl olduğu gibi, bu yıl da, sadece Microsoft’un şu an piyasaya sürdüğü ürünleri değil, gelecek yıllar içinde göreceğimiz Microsoft teknolojilerini seminerler içinde inceleme, test etme şansı buldum. Hafta içinde ise, her gizli kapı arkasında konuşulan şey ise, .Net teknolojileri ve tabii ki kod adı Whistler olan işletim sistemi oldu.

Tüm seminerlerde yoğun olarak tartışılan en önemli yenilik, yeni Microsoft stratejisi olan .NET platformu idi. Microsoft’un bir kaç aydır gerek yurtdışı gerekse yurtiçinde yaptığı toplantılarda katılımcılar .NET hakkında çok şey duydular. İlk olarak Bill Gates’in yaptığı bir konuşma ile kendini gösteren .NET platformu, üzerinde çok konuşulması ve bol bol getireceği kolaylıklardan bahsedilmesine rağmen, teknik olarak bu işin nasıl yapılacağı bu güne kadar hep biraz gizli kalmıştı. .NET platformu denen bütünleşik çözümün hayata geçirilmesi için hangi sunucu altyapılarının hangi özellikleri destekleyeceği, hangi teknolojilerin ürünlere bunda sonra hakim olacağının ardındaki sis perdesi bu konferans ile kalktı tamamen. Gelecek sene içinde kullanımımıza sunulacak olan bu teknolojiler, hayatımızın her yönünü kolaylaştırmak ve elektronik ortama taşımak için kullanılacak.

Kullanıcı tarafından baktığımızda, Pocket PC’ler, yeni nesil cep telefonları ve tablet PC’lerin kablosuz bağlantı protokollerini kullanarak istemci tarafını oluşturduğu .NET platformu, sunucu tarafında hepsi de gelecek ay içinde piyasaya sürülmesi beklenen yeni BackOffice platformu ile bütünleşik çalışıyor. Her türlü iş akışı ve günlük yaşamı tamamen elektronik olarak yapmayı ve kolaylaştırmayı sağlayan -çalışan demoları gördüğünüzde kendinizi 2050 yılını anlatan bir kurgu bilim filminin geçtiği bir dünyada sanacaksınız - bu teknolojilerin ilk bacağı tabii ki tahmin edebileceğiniz gibi Windows 2000 sunucuları. Bu sunuculara kısa zaman önce, OEM olarak Windows 2000 Datacenter dahil oldu. OEM üreticilerinin Microsoft ile ortak olarak sunduğu bu anahtar teslim işletim sistemi, minimum yüzde 99.5’den başlayan bir yüzdeyle ayakta kalma garantisi ile satılıyor. Microsoft’un NASDAQ borsasında kullanılan SQL Server çözümünün yüzde 99.995 çalışma zamanını tanıttığı seminer gerçekten de ilgi çekiciydi.

Yüzde 100 ayakta kalan ve milyonlarca kullanıcıyı aynı anda desteklemek için yük dağılımını da sağlayan ikinci platform ise, Microsoft Application Center Server. Tam bir web kümeleme sunucusu olarak çalışan bu sistemin, küçük test laboratuvarında, 16’şar işlemcili 4 sunucunun ortak olarak çalıştığı bir uyarlamasını test ettim. Application Center’ın 32 sunuculu kümeleme özellikleri yanında oldukça basit kalan bu sistemin performansı ise tabii ki çok etkileyici idi. Tabi ki, bu ürünün getireceği anormal stress altında çalışabilme ve milyonlarca işlemi aynı anda destekleyebilme işlemleri için, yazılım geliştiricilerinin bu sisteme uygun web sunucusu yazılımları yazmaları gerekiyor. COM+ yazılımları olarak adlandırılan bu yazılımların teknik detaylarına ise, Telegraf Yolu köşemizde vakit buldukça değinebiliriz.

Her türlü bilgi alışverişinin Internet üzerinden, son kullanıcılar için de el bilgisayarları ile kablosuz olarak yapılmasını hedefleyen .NET platformunun yapıtaşları ise, tüm elektronik işlemleri (transaction) diğer ortak çalıştığımız şirketlerle, müşterilemizle ve çalışanlarımızla bütünleştirmek için kullanılan yeni entegrasyon sunucusu Biztalk Server ile başlıyor. Çok adını duyduğumuz A2A (Application to Application), B2B (Business to Business), şimdilik C2C diye birşey yok ama, B2C (Business to Customer), B2E (Business to Employee), E2B (Employee to Business) ilişkileri Biztalk Server’ın uzmanlık alanları. Bu ilişkilerin tamamını planlamak, iş akışını otomatiğe bağlamak ve tabii ki sonuç olarak karşılıklı iletişimi sağlamak için, SQL 2000 Server (Veritabanı ve veriambarı olarak), Exchange 2000 Server (Otomatik gerçekleşen e-posta trafiği için), ve Commerce Server (Internetten güvenli ticaret yapmak için) ile bütünleşik çalışıyor. Getirdiği yeni ve ilginç kabiliyetleri ile yakın zamanda görüp test etmek hoşunuza gidecek.

Biztalk Server ve Commerce Server ürünleri altyapıda Internet’i kullanarak her türlü bilgi alışverişini sağlayacağımız ürünler, ancak tabii ki çalışan bir sistem elde etmek için yazılım geliştiricilere büyük iş düşüyor. Her yazılımın web yazılımı olarak çalıştığı bir dünya vaed eden .NET platformu, bunun için de yeni araçlar sunuyor bize. Yazılım geliştiriciler merak edecekler, ama, Visual Studio.NET derleyicisi, fareyi sürükle, bırak tekniği ile yazılım geliştirme yeniliğini getiriyor. Yani web yazılımınıza koyacağınız, yüzlerce metodu, sürükleyerek editor sayfasına bırakıyorsunuz. Kaynak kodu hemen karşınıza çıkıyor. Sizde birkaç ince ayar, isimleri değiştirme gibi işler yaparak çalışan bir yazılımı dakikalar içinde hayata geçiriyorsunuz. Uzman arkadaşlar üzülmesinler, tabii ki hızlı çalışan ve süper akıllı şeyler yapmak için yazılımcılık yeteneğinizi kullanarak iyi bir kod yazmak isteyebilirsiniz hala. Ama sistem yöneticisi seviyesinde, yazılım geliştirici olmayan insanlara, hızla yazılım geliştirici olma şansını veriyor yeni Visual Studio.NET paketi.

Microsoft’un yeni ortaya attığı C# da (C sharp diye okunur), C’den türetilmiş bir scripting dili. Hızlı çalışan ama daha az satırlı, yani güçlü programlar yazmak için C# da kullanacağız. Bu dille ilgili teknik detayları da ileride heryerde bulabileceksiniz.

Söylemek gereken en önemli yenilik ise tüm yeni Backoffice yazılımlarına XML’in (Extensible Markup Language) sıkı sıkıya bağlı olduğu. Internet üzerinden veri alışverişini sağlamak amacıyla Microsoft ve IBM tarafında yoğun olarak geliştirilen protokol tüm ürünlerde sistemin mimarisinde önemli bir yer elde etmiş görünüyor. Yazacağımız her yazılım bilgi alışverişini yoğun olarak XML ile yapacak. Bu teknoloji de esasında başlı başına bir yazı olacak kadar detaylı bir yenilik. Bu sene içinde kullanmaya, incelemeye başlayacaksınız. Bu teknolojiyi kullarak ASP+ sayfaları tasarlamak çok hoşunuza gidecek.

Sistemler tarafında Microsoft’un başka bir yeniliği ise Internet Security and Accelaration Server idi. Backoffice tarihinde ismi en uzun olan ürün olan ISA Server, şaka bir yana, Microsoft’un gerçek anlamda ilk güvenlik duvarı ürünü. Bazı bilinen güvenlik duvarı üreticilerinden lisanslanmış teknolojiler de içeren ürün, güvenlik uzmanlarının inceleyeceği, Active Directory’le bütünleşik çalışabilen, hiyararşik bir güvenlik duvarı. Aynı zamanda Proxy Sunucusu olarak da konfigüre edilebiliyor. Bu ürünü de şu an Microsoft web sitesinde indirip denemelere başlayabilirsiniz.

Microsoft .Net platformu ile entegrasyona çok önem veriyor. Çünkü artık ürünler tamamen Internet standartlarının üzerinde geliştiriliyor. Bu da eskisinden çok daha hızlı bir şekilde varolan sistemlere uygun çözümler üretilmesini sağlıyor.

Yeni nesil .Net platformu ürünleri hazır durumda. O kadar çok yenilik var ki dijital sinir sistemimizi kurmak için kullanmayı düşündüğümüz ürünlerle beraber, uzun süre bu ürünleri de inceleyip bir entegrasyona gitmemiz gerekiyor. Bu ise, yeni teknoloji çok fazla olduğu için, ve teknoloji her gün daha da geliştiği için, hızlı ve odaklı bir çalışma ile yapılabilecek bir şey. Ürünler hakkında her türlü teknik bilgiye sahip olabildikten sonra, satın alma kararlarını vermek çok önemli. Bu sayede sorunsuz çalışan, kendi kendine bakan bilgisayar ağlarımız olabilir.

murat.bayraktar@netron.com.tr