Internet üzerindeki iletişim güvenliği konusunda Türkiye’den önce dünyanın en tanınan simalarından biri oldu Yaman Akdeniz.

PINAR UYLUM DİKİCİ

Bugün artık siber hak ve özgürlükler ne zaman gündeme gelse Independent'dan The Times'a, New York Times'dan Guardian'a, Wired'dan BBC'ye kadar herkes onun fikrini alıyor.

Türkiye’de insanlar Yaman Akdeniz'in adını belki de ilk defa yaklaşık iki yıl önce Sabah Gazetesi’nde yayınlanan Şahin Altan’ın tam sayfa “İngilizlerin Avukatı”başlıklı haberi ile tanıdı. Aslında Akdeniz, Ocak 1997'de de Cyber-Rights & Cyber-Liberties (UK) adında kurduğu organizasyon ile aktivitelerine başlamış ve tüm dünyanın dikkatini bir anda üzerine çekmişti.

İngiltere’de yaşayan bir Türk gencinin “cyber rights” sayfaları hazırlaması, bu sayfaların dünya tarafından ilgi görerek, Internet üzerinde temel başvuru kaynaklarından biri haline gelmesi bizlere çok gurur verdi. Internet ve bilişim teknolojisinin şu ana göre çok daha dar kapsamlı olduğu bir zamanda faaliyetlere başlayan Akdeniz, Internet üzerinde kurduğu siber haklar sayfasının büyük ilgi çekmesi üzerine Cyber-Rights & Cyber-Liberties (UK) isimli organizasyonu kurdu.

Bugün artık siber hak ve özgürlükler ne zaman gündeme gelse Independent'dan The Times'a, New York Times'dan Guardian'a, Wired'dan BBC'ye kadar herkes onun fikrini alıyor.

Çocukluğundan beri bilgisayarlarla içiçe olan Yaman Akdeniz, “14-15 yaşlarındayken daha çok oyun oynamak, oyunlar kurmak için bilgisayar kullanıyordum, ama sonra bilgisayar merakım lisede de devam etti” diyor.

Kadıköy Anadolu Lisesi’nden 1986 yılında mezun olduktan sonra İtalya’ya giderek Hukuk okumaya başlayan Akdeniz, 1993 yılında öğrenci değişimi uygulamasıyla İngiltere’ye gitmiş. İngiliz Hukuku’na merak salan Akdeniz, İtalya Ferrera Üniversitesi’nden Leeds Üniversitesi’ne transfer olarak Hukuk Fakültesi’ni orada tamamlamış. Üniversite, master derken şimdi de Doktora’sını Leeds Üniversite’sinde yapıyor Akdeniz.

Hukukçu bir aileden geldiği için bu meslek Akdeniz’in hayatına tesadüfen girmemiş. Üniversitede bilgisayar suçları üzerine bir bitirme tezi yazan Akdeniz, bu tezi hazırlarken Internet’i de yoğun biçimde kullanmış. İşte Akdeniz, “Siber Haklar” konusuyla ilgilenmeye de böyle başlamış. 1995 yılında mezun olduktan sonra “Internet’te düşünce özgürlüğü ve kişisel bilgilerin korunması” konusunda master yapan Akdeniz, o günleri şöyle anlatıyor: “İlk web sitemi, iç tasarımını ben yaptım. Wired dergisinin bir haberiyle ise birden Internet kullanıcıları arasında sitem tanınmaya başladı.”

Orada “En İyi 10 Internet Hukuk Sitesi” listesine giren siteyi işte bu olaydan sonra yüzlerce kişi ziyaret etmeye başlamış. “Artan ziyaretçi sayısı ve gelen e-postalar sonrasında bu siteyi 1997 yılının Ocak ayında bir Sivil Toplum Örgütü haline getirdim” diyen Akdeniz, Cyber-Rights & Cyber-Liberties (UK) ve web sitesi www.cyber-rights.org ile Internet’te birey haklarıyla ilgili çalışmalar yürüten 25 kadar sivil toplum kuruluşu içinde İngilltere'nin temsilcisi olarak yerini almış.

Akdeniz, “Tek başıma başlamıştım. Şu anda beş kişiyiz, yönetim kurulu üyeleri olarak çalışıyoruz. Eskiden tüm kararları ben veriyordum. Şimdi oylama ile karar alıyoruz. Yönetim kurulu üyelerinin dört tanesi hukukçu” diyor.

Hayatının büyük bir kısmını bu organizasyon işleri ile geçirdiğini belirten Akdeniz, web sitesini genişleterek, İngiliz Hükümetinin Internet hukuku konusunda giriştiği tasarıları inceleyip cevaplar yazarak, politikacılara, milletvekillerine, Lord’lara mektuplar yazıp, brifingler vererek geçirdiğini söylüyor.

Akdeniz, “Hobi insanın zevkle yapması gereken birşey. Ama benim ki biraz yorucu da olsa hala zevkle yapıyorum” diyor yaptıklarını anlatırken.

İngiliz Hükümetinin kendilerini tanımasının, parlemento içinde konuşma yapmalarının verimli olduğunu söyleyerek ekliyor: “Bizden başka sivil toplum örgütünün davet edilmemesi bizim açımızdan çok önemli, yazılan raporlarda bizim raporlarımıza yer veriyorlar, hep adımız geçiyor.”

Üç sene içinde pek çok ülkede konuşmalar yapan Akdeniz, bunun kariyerine yararlı olduğu görüşünde.

Şu anda üniversitede siber hukuk dersleri veren Akdeniz, işlerin yoğunluğundan vaktinin çoğunu dışarıda geçiriyor. “Teknoloji sayesinde mobil oldum. Internet sürekli cebimde. Trenlerde, havaalanlarında geçirdiğim vakit çok olduğu için, işlerimin bir kısmını mobil ortamda çözümlemek zorundayım” diyor.

Hem okul, hem sivil toplum örgütü işleri Akdeniz’i biraz yormuş gibi görünse de beş saatlik tren yolu mesafesinde bulunan kız arkadaşını ziyaret etmeyi de aksatmıyor. Belki de bu mesafe Akdeniz’in mobil olmasına önemli bir etken.

Futbol hukukundan, Internet hukukuna

Organizasyonun yoğun temposuna girmeden önce arkadaş çevresi olarak çok aktif olduğunu belirten Akdeniz, “Her gün futbul antremanı yapardık. Çok arkadaşım vardı ama şimdi de çok yakın diyebileceğim insanlar var. Ama hepsini sanal ortamda görüyorum” diyor.

Futbola olan düşkünlüğü bu kadarla kalmıyor Akdeniz’in. İtalya’da bulunduğu altı yılın beşinde hem futbol oynamış, hem de hakemlik yapmış. Geçirdiği bir sakatlığın ardından futbol oynamayı belki azaltmış ama UEFA’nın davetlisi olarak Galatasaray maçında tercümanlık yaparak futbol sevgisini göstermiş.

Akdeniz’in spora olan tutkusu onu basın sektörüne de yöneltmiş birara. Arkadaşları ile beraber seneler önce “Spor ve Spor Sevgisi” adında bir dergi çıkarmışlar ve Akdeniz İtalya’dan yazı yazmaya devam etmiş dergiye.

Spor gazeteciliğini hala zamanının el verdiği ölçüde devam ettirerek Barcelona ve Leeds maçlarından sonra da Fotomaç’a yazılar yazmış.

“Futbol hakkında Türkçe yazı yazmak kolay, ama Internet dilini Türkçeleştirerek yazmak oldukça güç” diyor ve şunları söylüyor: “Teknik kelimeler ve teknolojik kelimeler yazarken karşılığına dikkat etmek lazım. Başında hata yaparsanız yazınızın gerisinin önemi kalmıyor.”

Birkaç gazeteden ve dergiden yazı yazması için teklif geldiğini belirten Akdeniz, vaktinin olmaması nedeni ile sürekli yazamadığını, ama fırsat buldukça gazete ve dergilere yazılar yazdığını söylüyor.

Henüz netleşmeyen gelecek planları

Akdeniz’in gelecekle ilgili planları henüz kafasında netleşmemiş. İngiltere’de kalarak akademik hayatına devam etmeyi, organizasyona vakit ayırmak açısından istese de, özel sektörün cazibesini de kabul ediyor.

Türkiye’ye dönmeyi düşünüyor olsa bile bu karar Akdeniz için biraz erken. Ama yine de İngiltere’de yaşayan bir Türk olarak Şubat ayında Türkiye’ye dönerek Ankara Etimesgut’ta askerliğini yapmış.

Sık sık Türkiye’yi ziyaret ettiğini belirten Akdeniz, Internet ve Hukuk konusunda atılım yaptıklarını belirttiği Superonline’dan danışmanları olması yönünde aldığı teklifi kabul ettiğini söylüyor.

Sanal ortamda geçirdiği zamanı aslında biraz da kayıp olarak değerlendiren Akdeniz, “Doktora bittikten sonra yaşantıma bir anlamda düzen gelecek. Tabi iş hayatı her sektörde yoğun. Ama kendime de zaman ayırmam lazım” diyor.

pinaru@interpro.com.tr