Internet ekonomisi bazıları için izlenip, bilgi alınması ve şirketin tanıtımı amacıyla web sayfası ile içinde bulunulması gereken bir medya iken, bazıları için ise içerik ve altyapı nimetlerinden faydalanarak iş yapısını kurarak, tedarik zinciri boyunca kurumlar arası işbirliği yaparak, elde edilen bilgiyi işlemek ve avantaj sağlayacak karar destek yapısını oluşturmak yapılabilecek ortamdır. Peki Internet’te nasıl iş yapılır, sadece web sitesi oluşturup, tanıtım yapmak, teklif toplamak veya elektronik ticaret yaparak mı? Elbette bundan ibaret olmamalı, kurum içi ve dışında işbirliği yapılabilmelidir.

Öner NAÇAR - SAP Türkiye

Rekabet gücü elde etmek, şirket içi süreçlere hakim olacak bilgi ile mümkündür. Bunu sağlayacak olan uygulama yazılımı gereksinimlerini şirketler farklı bakış açıları ve yöntemlerle gidermektedir.

Uygulama yazılımlarını, kimi şirketler kendi bünyelerinde kurdukları bilgiişlem kadroları ile mevcut programlama dillerini ve yazılım araçlarını kullanılarak elde eder ki, toplam sahip olma maliyeti en yüksek yöntemdir. Kimisi de programlama yapabilen şirket veya üçüncü şahıslarla anlaşarak, gereksinim olan uygulama yazılımını ürettirir ki, sürekliliğini sağlamak ve değişen iş gereksinimlerine adapte edilmesi çok güçtür. Günümüzde en yaygın olarak tercih edilen yöntem ise şudur: Şirketler uygulama yazılımları üreticisi şirketlerin ürünlerini satınalarak, olduğu gibi veya şirket gereksinimi uyarlamaların yapılması ile kullanır ve böylece bir know-how transferi sağlanır. Uygulama yazılımları hangi yöntem ile temin ediliyor olursa olsun tek başına kullanım için yeterli değildir, yani belli bir donanım, işletim sistemi, veritabanı, iletişim ağı ve kullanıcı arayüzünden oluşan altyapıya gereksinim duyarlar. Elbette, bu yapının idare ve bakımını yapacak kadrolara veya hizmet satınalınmasına da gereksinim vardır.

Araştırmalar, iş çözümlerinin devam eden yıllık işletim maliyetlerinin ilk yatırım maliyetlerine yakın olduğunu göstermektedir. Uzmanlık ve yeni yatırım gerektiren uygulama işletimleri, şirketlerin projeye bütçesel açıdan ayırdıkları kaynaklarda süreklilik gerektirmektedir. İşi bu olan bilişim şirketleri barındırdıkları uzman kadroları ve bilgilerini güncel tutabilmekteler. Bunun yanı sıra gereksinim duyulan donanım ve iletişim alt yapısını daha verimli kullanmaları, ayrıca çeşitli finansman araçları yardımıyla elde edebilmekteler. Bütün bu şartlar bir araya geldiğinde dış kaynak kullanımında etkin, düşük maliyetli ve profesyonel hizmetler sunabilmekteler.

Bugün dünyada, uygulama işletiminde dış kaynak kullanımı (Application Hosting) yukarıda bahsedilen ve daha diğer birçok işletim gereksiniminden dolayı giderek yaygınlaşmaktadır. Dış kaynak kullanımı (Outsourcing) bir çok alanda olduğu gibi, bilişim dünyasında da çok önceden beri kullanılan bir yöntemdir. Özellikle, ofis otomasyon araçları, bordro, e-mail, web işletimi, e-ticaret ve yardım masaları dış kaynak kullanımında süregelen uygulamalardır. Birkaç yıldır büyük gelişme gösteren ve önümüzdeki dönemde hızlanarak artacak olan uygulama işletimi ise ERP, veri ambarları, satış-otomasyon sistemleri ve bunların bulunduğu intranetler vb. alanlarda olmaktadır. Dış kaynak kullanımı için gerekli bileşenler; uygulama yazılımı, donanım, iletişim ağı ve uyarlama-iş danışmanlığıdır. Bu nedenle 1-4 arası sayıdaki şirketler bu alanda işbirliği yapmak durumundadır.

SAP Açık Sistemler Programı başladı

Dünya iş uygulamaları yazılımı konusunda pazar lideri olan SAP, 1999 yılı başında duyurduğu mySAP.com iş çözümü stratejisinin dört ayağından biri olan Uygulama İşletiminde Dış Kaynak Kullanımını Eylül 2000 itibariyle Türkiye pazarına da SAP Açık Sistemler Programı sloganıyla sunuyor. Özellikle KOBİ pazarında şirketler, gereksinim duydukları ERP yatırımını en hızlı şekilde kullanabilecek, uzman işgücü temini ve donanım yatırımı vb. kaynaklı sorunlarını aşabileceklerdir. Kiralamak suretiyle yatırım geri dönüşünü hemen sağlayabilecekler, teknolojinin takibini ve uygulanmasını en güncel haliyle isteyebilecek ve kullanacaklardır. Sadece ERP çözümü ile sınırlı kalmayacak, e-iş ile ilgili gereksinim duyabilecekleri uygulama yazılımlarının zaman içinde tümünü kullanabilecek ve iş yaptıkları tedarikçi, müşteri ve diğer ortakları ile işbirliği olanaklarını Internet üzerinden geliştirebilecek, yeni pazar ve iş olanakları elde edeceklerdir.

Uygulama İşletiminde Dış Kaynak Kullanımını dört başlıkta toplamak gereklidir.

• Uygulamayı Yerinde Yönetim
• Uygulamayı Harici İşletme
• Uygulama Servis Sağlayıcılığı (ASP)
• Pazaralanı Portal İşletimi

Birinci durumda, şirket sahip olduğu uygulama yazılımları, veritabanı, işletim sistemi, donanımları kendi lokal iletişim ağı (LAN) ve/veya geniş alan ağı (WAN) üzerinde işletme hizmetini harici bir şirketten ay veya dönem bazında satınalmasıdır.

İkinci durum, şirketin kullanım haklarını satınaldığı ve/veya kiraladığı uygulama yazılımlarını, başka bir lokasyonda bulunan işletim şirketi üzerinden WAN veya internet kullanarak aylık veya dönemsel olarak kiralamasıdır. Burada kullanılan donanım müşteriye ait olabilir.

Üçüncü durum, ki yaygınlaşan kavram budur, şirket gereksinimi olan uygulama yazılımı ve paralelindeki ürünleri kullanım hakkını harici şirket(ler) üzerinden kullanıcı bazlı, belli bir dönem için ve aylık ödemeli olarak kiralar. Akdedilen hizmet seviyesi anlaşması ile verilecek hizmetin sınırları belirlenir.

Dördüncü durum, ki üçüncü durumla birlikte gelecekte varılacak noktadır, şirket iş yaptığı, bağlı bulunduğu kuruluşlar ile elektronik iş topluluğunun üyesidir ve portal aracılığı ile bilgi, iş paylaşımı, ticaret, vb. yapar ve işlem maliyetlerini azaltır, iş olanaklarını genişletir. İçerik, işten işe alışveriş, e-toplum, işbirliği anahtar kelimelerdir.

1999 yılı sonu itibariyle ortalama 32 ay geçmişi olan 2.3 milyar dolarlık ASP pazarının 2004 sonu itibariyle 21.7 milyar dolar olacağı tahmin edilmektedir. Başka bir değerlendirmeye göre gene 2004 itibariyle dünya KOBİ pazarının konuya yaklaşımına bağlı olarak 25 -150 milyar dolar arası değişebileceği tahmin ediliyor. Dört tip ASP şirketinden söz etmek mümkün olacaktır: Çalıştırıcılar, kurumsal-yazılım bütünleştiriciler,iİletişim ağı ve işletimi sağlayıcılar, ve yazılım üreticilerinin kendileri. İyi yapılanmış ASP şirketleri olarak ABD’de Corio, Qwest Cyber.Solutions, e-online, EDS gibi şirketler sayılabilir.

ASP şirketlerinden beklenen özellikleri basitçe dört adımda sıralamak gerekir.

• Veri Güvenliği: Bu güvenlik aklınızdaki birçok alt başlığı kapsıyor olmalıdır. Fiziksel anlamda korumak, yani bina güvenliği (elektrik kesintisi, yangın, su baskını, vb), donanımın güvenliği (kişi yetkilendirme, lokal giriş-çıkış, özel bölüm, veri merkezi, vb.), VPN (Virtual Private Network) ve güvenlik duvarı (Internet kullanımında sanal ağ yapısı), yetkilendirme (ağ giriş yetkisi, uygulama kullanım yetkisi, vb.), sistem idaresinde çalışanların özgeçmişleri, sunucu şirketin bilinirliği.
• Hız: Uygulamalara erişimde belli bir bant genişliğine gereksinim vardır. Seçimi yapılan uygulama yazılımı teknolojisine göre, şişman- yada ince-istemci modellerine uygun olması bu gereksinimi belirler. Eğer yazılım şişman-istemci gerektiriyor ise yani sunumcu ile istemci arasında veri trafiği söz konusu ise performans için VPN bağlantı yerine yüksek maliyetli de olsa bant genişliği garanti edilmiş olan kiralık hatlar (leased-lines) tercih edilmelidir. Eğer ince-istemci teknolojisine sahipse (örneğin HTML tabanlı mesajlar) Internet üzerinden bağlanabilir. Bu durumda Internet Servis Sağlayıcı şirketlerde olduğu gibi ağ sorumluluğu ASP de olur. Yani çoklu Internet bağlantıları, 24x7 izleme desteği, ağ güvenliği, backup hizmetlerini kapsayan bir hizmet seviyesi sağlanır.
• Tek elden alışveriş: ASP hizmet seviyesi ön- ve arka-ofis gereksinimlerinin ikisini de karşılayabilecek sunumda olması önemlidir. Kullanımına gereksinim duyulan uygulamaları ne kadar çok tek bir ASP’den alabiliyorsanız o kadar iyidir, zira farklı dahili uygulamalar ve ASP’ler ile farklı uygulamalarınızın entegrasyon ve veri replikasyonu sorunları olur. Ayrıca bakım, yardım masası, yeni sürüm ile entegrasyon vb. Sorunları oluşabilir.
• Entegrasyon ve sunum: Satış sonrası hizmetler en önemli noktalardan biridir. Nasıl bir altyapı ile sunulduğu, modüller ve/veya uygulamalar arası entegrasyonun nasıl sağlandığı, kullanıcıların eğitimi ve beklentilerinin nasıl karşılanacağı öğrenilmelidir. Uygulama yazılımının gereksinimleri ne ölçüde karşılayabildiği değil, şablon olarak size sunulan çalışmaya hazır yapının gereksinimler için geçerliliği önemlidir. Ayrıca geliştirme gereksinimlerinizin hangi esneklikte karşılanabileceği, güncel teknolojinin nasıl yansıtılacağı, yedekleme hizmetleri, sorun çıktığında öncelik derecelendirme ve çözüm sistematiği, raporlama araçlarından faydalanma, vb. hizmet seviyesini belirleyici kullanıma başladıktan sonraki hizmetleri kapsayan bir dizi sorunun tatmin edici cevapları alınmalıdır.

Müşteri gözüyle ASP’nin faydaları

• Gerekli uzman işgücünün hizmet şirketlerinde temin edilerek, esas faaliyet konularına odaklanmak
• Yüksek yatırım maliyetlerinden ve devam eden dönemde gereken teknoloji yenileme yatırımlarını lokal iletişim ağı ve istemciler ile sınırlı tutmak
• Tek elden alışveriş ile ölçeklenebilirlik ve sabit bütçe kullanım imkanı
• Kullanıma hazır çözümlerle endüstriyel know-how temini ve iş süreçlerinde iyileştirme olanağı
• Hızlı implementasyon
• Yasal değişiklik ve raporlamalara hızlı adaptasyon
• E-iş olanakları

oner.nacar@sap.com