Avrupa Birliği üyesi ülkelerin geçtiğimiz aylarda Lizbon'da yaptığı zirve toplantısında ve G8 ülkelerinin Japonya'da Okinawa Adası'nda yaptıkları son toplantıda öncelikli konu bilişim teknolojileri idi.

Gamze Göker

Lizbon'dan 2001 sonuna kadar tüm okulların Internet'e bağlanması ve 2002 yılı sonuna dek tüm kamu kurumlarının Internet ortamında hizmet vermesi gerektiği kararları çıkarken, Okinawa'da varılan en önemli karar da bilişim teknolojilerinin yoksul ve zengin ülkeler arasında yarattığı uçurumu kapatabilmek için üçüncü dünya ülkelerine 15 milyar dolarlık Internet teknolojileri yardımı yapmak oldu.

Dünyada durum böyle iken Türkiye'de de bir Başbakanlık çağrısı ile kamu alımlarında bilgisayara öncelik verilmesi ve bilgisayar donanımının tasarruf tedbirleri dışında tutulması istendi. En önemlisi, DPT 8'inci Beş Yıllık Kalkınma Planı ile bilişim teknolojileri alanında stratejik kararlar alma yolunu açtı. Bu önemli adımların dışında her kurum kendi içinde bilişim teknolojileri alanında neler yapıyor diye gözlerimizi siyasetçilere ve bürokratlara çevirdik ve onlara bilişim vizyonlarını sorduk.

“Türkiye’nin ‘Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikası’nın belirlenmesi, ‘Ulusal İnovasyon Sistemi’nin oluşturularak bilim-teknoloji-üretim zincirinin kurulması gerekiyor. Ar-Ge harcamalarının GSYİH içindeki payı gelişmiş ülkelerde yüzde 3 seviyesindeyken, ülkemizde yüzde 0,3 düzeyindedir. Türkiye’nin Ar-Ge faaliyetlerine ayırdığı payın gelişmiş ülkeler seviyesine çıkarılması büyük önem taşıyor.

2000’li yıllarda Türkiye’nin vizyonu; ekonomik ve sosyal kalkınmasında bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin ve yaygın bir şekilde kullanarak dünya devletleri arasında yerini almasıdır. Türk toplumu, sanayileşmiş ülkelerle eş zamanlı olarak veya az farkla ‘Bilgi Toplumu’ haline gelmiş olmalıdır.

İlk bilgisayar kullanıcılarından biri olarak 1971 yılında kurulan Bilgi İşlem Merkezimiz üst yönetimle bütünleşmiş bir yapıda bilişim teknolojileri ile ilgili çalışmaları yürütmeye devam ediyor. Tüm birimlerimizin temsilcilerinin katılımıyla oluşan ve dört yıldır faaliyette olan Internet Çalışma Grubu her ay toplanarak değerlendirmeler yapıyor.

Müsteşarlık evrak giriş-çıkış işlemleri bilgisayar ortamında takip ediliyor. Daha rahat bir erişim ve dolayısıyla daha çok tanıtım amacıyla Avrupa ülkelerine yönelik Brüksel’de ve Amerika kıtası ülkelerine yönelik New York’ta olmak üzere web sitemizin yansılarını oluşturduk.

Yazılım, Türkiye’nin ihracat açısından stratejik ürünlerinin en önemlisidir. Müsteşarlığımız gerek yazılım konusunda gerekse Ar-Ge konusunda uyguladığı “Devlet Yardımları Desteği” ile sektörün gelişmesine önemli sayılabilecek katkı sağlamaktadır. Müsteşarlığımızda ayrıca, ülkemiz ile Türk Cumhuriyetleri arasında bilişim teknolojileri alanında işbirliği yapmak, yazılım üretimi ve ihracatını artırmak ve e-ticaret gibi konulara yönelik çalışmaları yürütmek üzere ilgili bazı kamu ve özel sektör kuruluşlarının katılımıyla “Türk Cumhuriyetleri Bilgi Teknolojileri Çalışma Grubu” oluşturduk.”

Devlet Planlama Teşkilatı Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürü Savaş Yıldırım:
“8. Beş Yıllık Kalkınma Planında, 1999 yılında Internet kullanıcısı sayısının 900 bin civarında olduğu 2000 yılında bu sayının 1 milyon 650 bin olacağı tahmin ediliyor.

• Plan döneminde bilgi ve iletişim teknolojileri stratejik sektörlerden birisi olacağından sektörün rekabet gücünün artırılmasına öncelik verilmesi, bu nedenle yazılımın stratejik bir alan olarak belirlenerek, bu alanda uygun teşvikler düzenlenmesi, Ar-Ge çalışmalarında bilgi teknolojilerinin desteklenmesi,
• Ülkemizde Internet hizmetlerinin gelişmesinin sağlanması için özel sektörün ve kullanıcıların taleplerinin de dikkate alındığı ulusal politikalar geliştirilmesi, hizmet kalitesi yüksek ve bilgi güvenliğinde etkin Internet hizmetlerinin verilmesi,
• Özel sektör tarafından kurulacak alternatif veri iletişim altyapılarının kullanılmasını sağlayacak hukuki ve teknik düzenlemelerin yapılması,
• Bilgi güvenliğinin sağlanması için, uluslararası kural ve standartlar çerçevesinde çalışmaların tamamlanması, özellikle elektronik ticaretin ülke genelinde yaygınlaştırılması, hızlandırılması ve kolaylaştırılması için gerekli önlemlerin alınması,
• Kişisel ve ulusal güvenlikle ilgili bilgilerin korunmasına önem verilerek kamu ve özel kesim tarafından üretilen bilgilerin, Internet aracılığı ile kamuoyuna açılması,
• Bilgi ve iletişim teknolojileri konusunda mevcut kurumların eşgüdüm içerisinde çalışmasını sağlayacak uygun kurumsal yapılanma modeli için gerekli hukuki düzenlemenin hazırlanması öngörülüyor.”

ANAP Genel Başkanı ve Başbakan Yardımcısı Mesut Yılmaz:

“Sanayi çağında yaşadığımız gecikmeyi, yarım yüzyıllık bir mücadeleyle önemli ölçüde kapattık. Bilgi çağına geçişte yaşanacak gecikmenin bedeli daha ağır olacaktır.

Anavatan Partisi'nin web sayfası, ülkemizdeki en geniş içeriğe sahip, sürekli güncellenen ve gerçek manada etkileşimli çalışan siyasi parti Internet sitesi durumundadır. Ayrıca, parti içi iletişimimiz intranet ortamında yürütülmektedir. Partimizin tüm Türkiye çapındaki iletişimini intranet ortamında gerçekleştirmek için çalışmalarımız sürüyor. Ayrıca Türkiye'de ilk defa Internet üzerinde üye kaydı yapmak üzere hazırlıklarını tamamlayan parti de yine bizim partimizdir. Yine Türkiye'de ilk defa, parti olarak ISS konumuna gelme aşamasındayız.”

Sağlık Bakanı Osman Durmuş:

“Internet benim oldukça uzun zamandır içinde olduğum bir gelişme. Bakanlığım öncesinde çalışmalarımı yürütürken www.osman.durmus.net adı altında bir site açmıştım. Daha sonra Sağlık Bakanı olarak atanınca da Bakanlığımın Internet alanında ilerleyebilmesi için birçok proje başlattım. Öncelikle Sağlık Bakanlığı'nın Internet altyapısının hızlandırılmasını sağladık ve daha sonra da Türkiye'deki tüm sağlık kurumlarının ortak bir Internet çatısı altında toplanmasını sağlamak amacıyla "Ulusal Sağlık Ağı" projesini başlattık. Bu proje çerçevesinde Sağlık Bakanlığı olarak bir Internet çatısı oluşturduk ve eğitim ile devlet hastanelerinden başlamak kaydıyla sağlık kurumlarının Internet'e kavuşturulması ve bu ağ üzerinde yeralması için çalışmalarımızı başlattık. Ulusal Sağlık Ağı projesi çerçevesinde tüm devlet hastanelerinin standart bir programla otomasyona geçirilmesi çalışmaları da sürdürülmektedir. Ayrıca sağlık ocakları için de bir otomasyon programı sadece Bakanlığımız kaynaklarıyla hazırlanmaktadır.”

“Çağdaş bir ülke için ekonomik ve sosyal gelişmenin bilgi teknolojilerine dayandırılması gerekmektedir. TBMM gündeminde bulunan “Türkiye'deki yazılım üretimi teknopark kurulmasını teşvik” kanun tasarısı yasalaştığında konuya ilişkin desteklerin boyutu önemli ölçüde artacaktır. Ayrıca TBMM gündemde bulunan Bilgi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı'nın kurulmasını sağlamak, teşkilat ve görevlerine ilişkin esasları düzenlediği takdirde bu teknolojiye büyük bir gelişim sağlayacaktır.

Türkiye'de Internet ağı ve hizmetlerinin geliştirilerek özel ve gizlilik gerektirmeyen bilgilerin kamuya açık hale getirilmesinde teknik altyapının kurulması ve yaygınlaştırılması çalışmaları yapılmalıdır.

Bakanlığımızca bilgi teknolojileri alanında iki proje yürütülmektedir. Bakanlığımız Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemi'ni afet zararlarının en aza indirilmesinde, afet öncesi, afet anında ve afet sonrası çalışmalarda mutlak ve etkin bir biçimde kullanmayı planlamıştır. Projeyle afet riski yüksek yerleşim alanlarının uzay görüntüleri kullanılarak haritalandırılması, düzenli bir biçimde güncelleştirilmesi, arazi kullanım bilgilerinin mekansal boyutlarda ve standart bir yapıda çıkartılması, afet alanlarına ilişkin her türlü verinin ve bilgilerin CBS temelinde toplanarak işlenmesi ve planlamaya dönük karar sürecinde kullanılmasının sağlanması amaçlanıyor.

Ayrıca ülkemizin temel coğrafi kaynaklarının korunması hedefi gözetilerek değişimin gözlenmesi, planlanması, yönetimi ve ayrıca bu kaynaklar üzerinde ekonomik ve sosyal gelişmelerin çevre boyutlarında izlenmesi, çalışmaların klasik yöntemler yerine bilgi teknolojileri ile yapılması hedeflenmiştir.

Ayrıca Bakanlığımız tarafından bilgi teknolojilerinden en etkin biçimde yararlanmak amacıyla Bilgisayar Alım ve Onarımı Projesi yürütülmektedir.”

“Küreselleşen dünya içerisinde bilişim teknolojilerine TBMM'nin verdiği önem yeterli değildir. Dünyadaki gelişmelerle paralellik sağlanamamıştır. Türkiye'nin bilim ve teknoloji alanında bir kuruluşa gereksinimi vardır ve bu gereksinim gözardı edilmektedir. Türkiye'de Bilgi ve Teknoloji Bakanlığı kurulması zorunludur. Ulaştırma Bakanlığı'na bağlı Internet Üst Kurulu sadece danışma kurulu olarak çalışmaktadır. Alan adlarında bile Türkiye'de inanılmaz bir yasal boşluk ve kuralsızlık vardır. Bu kuralsızlığın temel nedenlerinden biri de düzenleyici bir otorite bulunmamasıdır. Oysa bugünlerde dünyada e-ticaret konusunda çıkan anlaşmazlıkların çözümünde çalışacak küresel anlamda bir Internet komisyonu kurulması gündemdedir. Bu alanda belki yeni bir kuruluşa da gerek duyulmadan TÜBİTAK'a bu rol verilebilir.

Türkiye'nin telekomünikasyon altyapısına ağırlık vermesi, ulusal enformasyon altyapısını oluşturması ve bu konuda uluslararası normlardan hareketle ulusal normlar oluşturması gerekmektedir.”

“Ülkemiz aslında ‘gecikme paradoksu’ olarak da tanımlanabilecek bir zamanlama ile yeni teknolojileri tüketici sıfatıyla kullanmaktadır. Ancak altyapıların yeterince sağlanamayışı ve eğitim noksanlığı nedeniyle bu kullanımın yeterli olduğu söylenemez. Artık bu teknolojinin ülkemizde geliştirilmesini sağlamamız ve bu çerçevede Ar-Ge faaliyetlerine yönelmemiz gerekiyor.

Ülkemizde Internet'e daha kolay ve süratli erişimin yaygınlaştırılması ile kullanıcı eğitiminin elele gitmesi gerektiğine inanıyorum. Halen ülkemizin Internet'e çıkışını büyük oranda sağlamakta olan TT'nin özelleştirilmesi çabalarına hız katılması, erişim hızlarının artırılması ve altyapının geliştirilmesi için özel sektörün aradığı fırsatları sağlayacaktır.

Bakanlığımız bilgi teknolojileri alanındaki faaliyetlerine1987'de başlamış olup son on yıldır haberleşme ve günlük işlerden konsolosluk hizmetlerine kadar birçok çalışma bilgisayar ortamında yürütülmektedir. Bakanlığımız Türkiye'de ilk kez Internet sitesini kuran devlet kuruluşlarından biri olmuş, www.mfa.gov.tr erişim adresli Internet sitemiz 1995 yılında hizmete girmiştir. Sitemizi günde ortalama 30 bin kişi ziyaret etmektedir.

Bakanlığımızda bilgi teknolojilerini yakından takip etmek amacıyla son bir yıldır belge, arşiv ve haberleşme otomasyonu, intranet, extranet, bilgi bankası ve konsolosluk hizmetlerinin otomasyonuna ilişkin projelerin çalışmaları yoğun bir şekilde sürdürülmektedir. 2001 yılı sonuna kadar gerçekleştirilmesi öngörülen bu projelere ilişkin çalışmaların en hızlı ve etkin şekilde yürütülmesi amacıyla Bakanlığımızda geçtiğimiz ay Bilgi Sistemleri ve İletişim Dairesi adı altında yeni bir daire kurulmuş bulunmaktadır.”

“Adalet Bakanlığı olarak 2000 yılında başlattığımız Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) mahkemeler, Cumhuriyet Başsavcılıkları, icra daireleri ve diğer adli birimler ortak bir bilgisayar ağına bağlanarak etkin ve hızlı bir haberleşme ortamı sağlanacak, bilgiye kolay ve hızlı erişilecek, MERNİS projesi gibi diğer kurum ve kuruluşlardaki bilgiye erişim hızlandırılarak yargılama süreci önemli ölçüde kısalacaktır. Bu arada karar verme sürecini hızlandıracak karar destek sistemleri getirilecektir. Ayrıca ceza ve tevkifevlerinin güvenliği, tutuklu ve hükümlülerin adaletli dağılımı bilgi teknolojileri ile sağlanacaktır. Kamu-Net projesine düşen görevlerden biri ülkenin dört bir yanındaki kamu kurumlarına hızlı, güvenli erişim sağlaması iken, bir diğer görevi de her kamu kurumu için gerekli olan ortak bilgileri içeren bir veritabanı oluşturmak ve güncelleştirmek, bu bilgileri kamu kurumlarının ve hatta vatandaşların kullanımına açmak olmalıdır.”

“Hedef Tarım-Net sloganı benimsenerek 10.2 milyon dolar yatırım yaptığımız Çiftçi Kayıt Sistemi projesi ile Türkiye'deki tarımsal üretime ait bilgilerin toplanması, sınıflandırılması, analizlerinin yapılması, rapor halinde dökülmesi ve işlenen verilerin bir veritabanında tutularak kayıt altına alınması sağlanacaktır. Halihazırda e-posta ile bilgi isteyen çiftçi, üretici, ithalatçı, ihracatçı, sanayici ve tarımsal faaliyet gösteren özel ve tüzel kişilere gerekli hizmet verilmektedir.

Gıda sertifikalarının e-ticarete göre düzenlenmesi için Dış Ticaret Müsteşarlığı koordinasyonundaki eşgüdüm çalışmalarında aktif olarak yer alınmaktadır. En kısa sürede Bakanlığın tüm birimleri birbirine bağlanarak WAN oluşturulacaktır. Ayrıca ISS yetkisi alınması için çalışmalar sürdürülüyor.

Dünya Tarımsal Bilgi Merkezi (WAICENT) çalışmaları çerçevesinde Bakanlığımız gerekli projeleri yürütüyor.

Bakanlığımızda 12 milyon dolar yatırımla kurulan coğrafi bilgi sistemleri ve uzaktan algılama sistemleri araştırma biriminin geliştirilmesi ve Ulusal Bilgi Sistemi'yle bütünleştirilmesi hedefleniyor.

Geliştirilecek tüm yazılımların algoritmasından, kodlaması, tasarımı, ilişkilendirilmesi ve testine kadar olan aşamalarda NATO ve ABD standartlarına benzer şekilde geliştirilmesi planlanmaktadır. Ayrıca Internet omurgası üzerinden telefon, faks ve görüntü trafiği uygulamaları da hedefleniyor.”

“Ülkemizi doğru bilgilerle mümkün olduğunca detaylı olarak tanıtmak konusundaki kararlığımız, 40 bin sayfayı aşan ve 2 yıl gibi bir sürede Türkçe, İngilizce, Almanca, Fransızca ve Rusça dillerinde hizmet veren web sitemizin Türkiye’nin tanıtımında çok önemli bir konuma gelmesini sağlamıştır.

Bakanlığımız Internet üzerinde bir ilke daha imza attı ve Sualtı Arkeoloji Enstitüsü ve Kültür Bakanlığı araştırmacılarından oluşan bir ekip tarafından “Anadolu’nun Sualtı Hazineleri”nin ülkemize ve dünyaya tanıtılması projesi kapsamında 8-22 Temmuz 2000 tarihleri arasında, Bodrum ve çevresinde gerçekleştirilen sualtı kazısını Internet üzerinden dünyaya yayınladı. Bu canlı yayın süresince sitemizi yaklaşık 50 bin kişi ziyaret etti. Ziyaretçilerin çoğu da yurtdışındandı. Olabildiğince çok kişiye ulaşabilmesi için web sitemizin, yurtdışında düzenlenen fuarlarda ve dünyanın en kapsamlı arama motorlarından biri olan Yahoo’da reklam banner’ları ile tanıtımını da yapıyoruz.

Kasım ayından bu yana WAP uygulamasında yer alan Bakanlığımız, web sitesinde bulunan bazı bilgilere cep telefonlarından da ulaşılabilmesini sağlamıştır.”

gamzeg@interpro.com.tr