Şeref Oğuz
seref@oguz.net

Internet’te Lale Devri

Sabah Kitapları’ından son çıkan yayınlardan biri, Lale Çılgınlığı’yla ilgili. Toplumların yeni olana verdiği ve bazen aklıdışı boyutlara varan değerin doruklarını anlatıyor.1562’de Anvers limanına yanaşan bir gemiden çıkan soğanları, kumaş siparişinin sahibi tüccar, zeytinyağı ve sirkeyle kızartmış ve afiyetle yemiş. Arta kalanları bahçesine ekince ortaya bir devre adını veren lale çılgınlığı çıkmış.

Her sınıftan insanın işi gücü bırakıp bu soğanların peşine düşmesi ardından, tanesinin fiyatı 30 köşkün bedeline erişmişti.

Şimdi dünya Internet’in temsil ettiği yeni ekonomide, benzer çılgınlıkların ince ayarıyla meşgul. Nasdaq’ta temsil edilen yeni ekonomi şirketlerinin geleceğine olan talebin, büyük borsa kriziyle yerini bıraktığı tereddüt hala sürüyor.

Nasdaq’ın çöküşü, bana göre yeni ekonominin ilk çocukluk hastalığıydı. Geçen ayın sonunda Paris’te yapılan yeni ekonomi başkanları zirvesinde, en çok tartışılan da bu konu oldu. Eski ekonominin başkanları da oradaydı ve olup biteni bizzat bu yeni ekonomi denen şirketlerinin sahiplerinden duymak istediler.

Değerlendirmelerin temel noktalarını aktarmakta fayda var. Zira Turkcell’in halka arzından Escort ve diğerlerinin de halka açılmak için sıraya girdiği Türkiye’de, yeni ekonominin geleceği konusunda kafalar hayli karışık...

· Yeni ekonomi, eskisine tepki olarak doğmadı, kökleri eski ekonomide...

· Eski ekonominin değer yaratmayan iş süreçleri, yeni ekonomi sayesinde ortadan kaldılılabilir.

· Aslolan verimlilik; kar veya ciro değil. Bilgi teknolojileri, eski ekonomi şirketlerini pekala yeni ekonomi vadisine taşıyabilir.

· Eski ekonomi asla ortadan kalkmayacak, yeni ekonomi sayesinde yapı değiştirecek.

· Yeni ekonomide yükseltilen beklentiler, bir kaç yeni Nasdaq kriziyle, doğal çizgisine çekilecek. Bu yüzden Nasdaq krizi bir son değil, yeni ekonominin olması gereken bir dönüm noktasıdır.

· Dot Com şirketlerine lale soğanı muamelesi yapanlar dersini aldı. Şimdi Internet şirketleri, para yakmak yerine, ekonomik aklı esas almak zorunda kalacak.

· Yeni ekonomide saadet devri bitiyor. Bir gecede zengin olma rüyası, ister istemez eski ekonominin değer yaratma süreçlerine benzeyecek.

Evet bu konudaki temel tartışma noktaları bunlar... Lale Devri geride kalıyor galiba. Ne dersiniz?