Edip Öymen
eeoymen@hotmail.com

Bilişimde quantum hızı

Bilim adamlarının, foton kullanarak ışık hızıyla iletim sağlamaya çalıştıklarını daha önce yazmıştım. Artık sırada quantum hızında iletim var. Bunu sağlayacak çipleri elektron düzeyine indirme çalışmaları sürüyor. Nanoteknoloji denilen yeni bilim dalının ürünü bu: Molekül kullanarak bilimkurgu türü aygıtlar üretme projesi. Epey teorik yol alınmıştı. Ancak pratik sonuçlar, artık bilimkurgu değil. Çip yerine molekül ve elektron kullanacak bilgisayarlar yolda.

15 Ağustos 2000, bilgisayar teknolojisi açısından tarihi bir gündü. IBM, 5 atomla çalışan quantum bilgisayarı hakkında o gün Reuter haber ajansına açıklama yaptı. IBM laboratuvarından Isaac Chuang, quantum fiziği denilen “akıl ötesi” bilim dalının yöntemlerini bilgisayara uyguladıklarını açıkladı: ABD Savunma Bakanlığı ve ABD Ulusal Güvenlik Kurumu (NSA) tarafından paraca desteklenen, ABD’de Stanford ve Kanada’da Calgary üniversitelerinde geliştirilen quantum bilgisayarı çip yerine molekül kullanıyor.

Teknik ayrıntısını, quantum fiziğine yabancı olanların anlaması mümkün değil. Einstein ve Hawking’in bile ne dediklerini anlamakta güçlük çekenler için quantum fiziği, fazla “öte”. Ama, bugün 20 yaşında olanların 40 yaşına geldiklerinde her halde bu quantum bilgisayarlarını çoktan kullanmaya başlamış olacaklarını anlamak zor değil. Çünkü Bay Chuang, 7-10 atom kullanan ilk prototipin 2 yıl içinde yapılacağını müjdeledi. 2020’ye kadar da bilgisayara yerleştirilecek bir kaç yüz atomla, milyarlarca işlemin aynı anda yapılabileceğini söyleyerek herkesin yüreğini hoplattı.

Bu hız, quantum fiziğinin acayip ilkeleri uyarınca, atomların “superposition” denilen zıplama özelliği sayesinde sağlanacakmış. Yani atomlar, binary sistemdeki “ya 0 ya 1” değil, “hem 0 hem 1” pozisyonunu (yani zıtlığı aynı anda) alacakmış. Bunun sağlayacağı çok üstün hız, veritabanı araştırmalarına, karmaşık algoritmlerin çözülmesine yarayacakmış.

Siemens’in foton hızında bilgi iletimi ve IBM’in atom hızında işlem çözümü: İletişim hızında devrimin öncüleri...