GSM istasyonları (radyo baz istasyonları) son günlerde kamuoyunun gündemini sürekli meşgul eden bir konu. İnsanlarımız bu istasyonların sağlığımızı tehdit ettiği yolunda çıkan haberlerle huzursuz olmuş durumda. Peki radyo baz istasyonları gerçekten sağlığımızı tehdit ediyor mu?

Konuyla ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ( www.who.int ) Medical College of Wisconsin’dan Radyasyon Onkolojisi Profesörü John E. Moulder’ın Sıkça Sorulan Sorular(FAQ)’ını kapsamlı ve yetkin bir belge olarak referans gösteriyor. Prof. Moulder’ın soru ve cevaplarından bazılarını aşağıda bilginize sunuyorum. Hemen belirtelim, spesifik teknik ve regülasyon konuları ABD kaynaklı olsa da, temel mühendislik ve biyoloji konularının tüm ülkeler için aynı olduğu raporda yer alıyor.

Soru : Bir istasyon yakınında yaşamak, çalışmak, oynamak ya da okula gitmekten kaynaklanan rahatsızlıklar var mıdır?

Cevap : Hayır. İnsanlar antenlerle doğrudan temas etmedikçe sorun yok. Zira bu istasyonların yaydığı enerji çok düşük. Dünya bilim camiası bu konuda uzlaşmış durumda.

Soru : Kullanılan mobil iletişim teknolojisinin farklılığının önemi var mıdır (bizde GSM, ABD’de PCS örneğin)?

Cevap : Hayır. Kullanılan bu teknolojilerin konu açısından aralarındaki tek fark değişik frekanslarda çalışmalarıdır.

Soru : İstasyonlar radyasyon yayar mı?

Cevap : Evet. Bu istasyonlar RF (radyofrekans) radyasyonu yayarlar. Bu radyasyon iyonize değildir ve biyolojik etkileri, x-ışını cihazlarının ürettiği radyasyondan temelden farklıdır.

Soru : İstasyonlar için güvenlik standartları mevcut mudur?

Cevap : Evet. En geniş kabul görmüş olanlar ANSI/IEEE, ICNIRP ce NCRP tarafından geliştirilmiş olanlardır.

Soru : Bu standartlar için bir bilimsel temel var mıdır?

Cevap : Evet. Radyodalgaları konusunda yapılmış araştırmalar güvenlik standartları geliştirmek için yeterli bir yoğunluktadır.

Soru : Tüm bu güvenlik standartları aynı mı?

Cevap : Hayır. Fakat bu standartlar arasındaki farklılıklar herhangi bir biyolojik farklılığa neden olacak derece değildir.

Soru : İstasyonların güvenlik standartlarına uymadığı durumlar var mıdır?

Cevap : Evet. Düzgün olarak tasarlanmamış istasyonların güvenlik standartlarının dışına çıktığı durumlar vardır.

Soru : İstasyon antenlerinin güvenlik standartlarına uygun olarak kurulmaları için gereken kriterler nelerdir?

Cevap : Spesifik bir öneri için; mekan, anten ve bina yapısı ile ilgili detaylı teknik bilgilere ihtiyaç duyulmasına rağmen, genel kriterler mevcuttur. Bu kriterlerle uyulup uyulmadığı ile ilgili şüpheler varsa, antenler çalışmaya başladıktan sonra yapılacak ölçümlerle bu şüpheler giderilebilir.

Soru : Çatısında istasyon kurulu bir evin son katında oturmak güvenli midir?

Cevap : Genel olarak güvenlidir.

1) Antenler doğrudan aşağıya çok enerji yaymazlar.

2) Evin tavanı RF enerjisinin büyük miktarını absorbe edecektir.

Soru : Mevcut RF güvenlik standartları herkes tarafından kabul görmüş mü?

Cevap : Herkes değil. Bilimadamlarının arasında bile düşük düzeyli radyo dalgalarına maruz kalmanın zararlı olduğunun açık olduğunu iddia edenler var. Bununla birlikte, bu bilimadamları bile genel olarak düzgün olarak kurulmuş istasyonlar etrafındaki düşük değerlerin zararlı olduğunu idddia etmiyorlar.

Soru : İstasyon antenleri kalp cihazlarını etkiler mi?

Cevap : Hayır. Kontrolsuz maruz kalma sınırları ANSI standartları içerisinde kalmak suretiyle antenlerin kalp cihazları ve benzeri tıbbi cihazları etkilediğine dair bir kanıt yoktur.

(Cihazın üzerine doğrudan konulan bir mobil aygıtın etki yaratması muhtemeldir. Bu durum sadece belirli tip cihazlar ve mobil aygıtlar için rapor edilmiştir).

Soru : İstasyonlar başağrısına neden olur mu?

Cevap : Böyle düşünmek için neden yok. Bu konuda yapılmış ciddi bir araştırma olmamakla beraber, konuyla bir bağlantı kurulabilecek biyofiziksel ya da psikolojik temel bulunmamaktadır.

Rapor çok detaylı. Anlaşılan o ki, ülkemizde radyo baz istasyonlarının kuruluşunda temel alınan standartların ne olduğu ve bunlara uygulamada ne kadar bağlı kalındığının açıklanması gerekiyor. Ancak o zaman bir “oh” çekebileceğiz, kimbilir?

volkang@interpro.com.tr 

*Yazıda ele alınan rapora <http://www.who.int/peh-emf/faq/q&a_main.htm> adresinden ulaşılabilir. Bu yazı tamamen bilgilendirme amacıyla yazılmıştır. Yazarımız, raporda yeralan herhangi bir ifadeden kaynaklanabilecek olumsuz bir durumdan sorumlu tutulamaz.