Asya ülkelerinin ciddi krizde bulunduğu bir yıl önce Tayvan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) fabrikalarını üçte iki kapasitede bile çalıştırmakta büyük zorluk çekiyordu. Şimdi ise bu şirket yeni üretim merkezleri açmak için yoğun bir çaba gösteriyor. Dünyanın en büyük yonga taşeron üreticisi olan TSMC Tayvan’da üç ve Singapur’da Philips ile beraber bir fabrika kurarken, Amerika’da bir başka üretim merkezini açma hazırlığı içinde. Bu yıl içinde 4.8 milyar dolar yatırım yapacak olan TSMC, yonga endüstrisinin devi Intel’den bir adım geride bulunuyor.

Sadece TSMC değil, Asya’daki diğer yonga üreticileri de mali krizin sona ermesiyle yatırımlarını hızlandırıyorlar. Tayvan’ın ikinci büyük yonga kuruluşu United Microelectronics Corp. (UMC) bu yılki yatırımlarını 2.4 milyar dolara çıkarırken Singapur’daki bir kamu kuruluşu olan Chartered Semiconductor Manufacturing Ltd., iki ay önce 2.1 milyar dolarlık bir fabrikanın temelini attı. Güney Kore’de ise Samsung Electronics bellek yongaları üretiminin kapasitesini artırmak için var olan tesislerine büyük yatırım yapıyor.

Asya yonga üreticilerinin bu denli hızlı ve fazla üretim yapma girişimleri 1990’lı yılların ortalarında da görülmüş ve fazla kapasite, ihracatta azalma yüzünden bu üreticiler çok ağır zarara uğramışlardı. Şimdi gene aynı hata tekrarlanıyor mu? Bugünkü verilere göre bu kez tarihin tekrarlanmayacağı görüşü ağır basıyor. 1996-1998 dönemindeki yonga krizi bu endüstriye yeni giren zayıf kuruluşların silinmesine neden oldu ve böylece yonga üretimi krizden daha güçlü çıkan ve bu yeni eğilimin başında bulunan TSMC, Samsung ve UMC gibi şirketlerin elinde kaldı. Ayrıca gene 1990’lı yıllarda Asya üreticileri talebin çok oynak olduğu DRAM yongaları için gereksiz kapasite artırımı yapmışlardı. Şimdi ise büyük yatırımlar mobul iletişim ve Internet kullanımın patlamasıyla talebin çok büyük boyutlara ulaştığı sayısal cihazlarda kullanılan yongalar için yapılıyor. Bu tür özel yonga üretimi için uzmanlaşmış Asya fabrikalarının mevcut kapasitesi şimdiden dolmuş durumda.

Bu gelişmeden en çok yararlananlar ise bu şirketlerin hisse senetlerini alan yatırımcılar oluyor. 1999 yılında yüzde 60 artışla karı 800 milyon dolara ulaşan TSMC’nin hisse senetleri yüzde 185 oranında yükseldi; rakibi UMC’nin hisse senetleri ise üç kat değer kazandı. Sürekli zarar eden Singapur’daki Chartered Semiconductor bile son üç aylık dönemde 230 milyon dolarlık satıştan 22 milyon dolar kar etti.

Bellek yongaları üretiminde şimdilik olumlu bir gelişme görülmüyor. Yılbaşından sonra azalan PC satışları nedeniyle fiyatları da çok düşen DRAM yongaları üreten ortaboy Tayvan üreticileri şimdi özel yonga üretimine yöneliyorlar. Japonya’da Fujitsu, Hitachi ve NEC daha karlı özel uygulamalarda kullanılan yonga üretimine odaklaşıyor; NEC’in tüm üretiminde bellek yongalarının payı sadece yüzde 22 oranında. Böylece şimdi DRAM endüstrisi Samsung, Hyundai Electronics Industries ve Amerika’daki Micron Technology’nin elinde olup, bu kuruluşlar küresel üretimde yüzde 65 paya sahip. Geçen yıl Ekim ayında Kore’nin rakip LG Semicon şirketini satın alarak kapasitesini artıran Hyundai bugün dünyanın en büyük DRAM üreticisi konumuna gelmiş bulunuyor.

Mali krizin sona ermesiyle yonga üreticileri de işlerine yeni bir düzen veriyorlar. Bu krizden en olumsuz etkilenen kuruluşlardan biri olan ve 1998’den bu yana 200 milyon dolar zarar eden Singapur’daki Chartered Semiconductor Motorola, Micron ve diğer batılı şirketler ile anlaşıp borçlarını ödeyerek Lucent Technologies ve Broadcom gibi müşteriler için şimdi telekomünikasyon alanında kullanılan yongalar üretiyor. İngiltere’deki DRAM fabrikasını kapatan Fujitsu kaynaklarını Toshiba ile birleştirirken NEC maliyetlerini düşürmek için Hitachi ile ortaklık kuruyor.

Asya yonga üreticilerinin geçtiğimiz yıllarda PC satışlarının patlamasından cesaret alarak kapasitelerini gereğinden fazla artırmaları ve yonga fiyatlarının düşmesi nedeniyle şimdi dikkatli adım attıkları görülüyor. Geçmişten ders alan bu endüstrinin bundan böyle özellikle telekomünikasyon teknolojisinde kullanılan yonga üretimi ile yatırımlarının karşılığını alacağı bekleniyor.