Şeref Oğuz
serefoguz@turk.net

Spam Mail ve hukuk

Internet ile yalnızca yeni bir yaşam tarzıyla tanışmadık. Aynı zamanda yeni sorun alanlarıyla da tanışmış olduk. Internet’in temsil ettiği araçlardan biri elektronik posta. Ve geleneksel haberleşme araçları olan mektup, telgraf, mesajın oluşturduğu kültürden yola çıkıp, elektronik postanın nasıl kullanılması gerektiği konusunda bir kanaat sahibi olduk.

Bunlardan en önemlisi, insanların haberleşme özgürlüğü altında, bizim postamızı, diledikleri gibi kullanmaya hakları olmaması. Tıpkı evimizdeki posta kutusu gibi, elektronik posta’da da bazı temel haklarımızın bilincinde olmamız. Elektronik posta, ışık hızında haberleşmede inanılmaz kolaylıklar sağlıyor. Ama bu ortamın kendine has dinamikleri yüzünden, kişisel haklar ve hukuk konusunda bazı gri alanlar da yaratıyor.

Bu gri alanın en önemli tartışma konusu, spam mail. Türkçesi, alıcının rızası ve isteği dışında mesaj yağmuruna tutulması. Posta kutunuzu açıyorsunuz. Karşınızda bir not: 50 yeni mesajınız var. Bunları, zaten kısıtlı olan zaman ve erişim sürati içinde ağdan indirip okumak istiyorsunuz. Manzara şu: Pek çok reklam, tanıtım amaçlı mektup... Bir o kadar da sizin ilgi ve bilgi alanınız dışındaki haber gruplarının mesajları...

Bunlara bir de dosya eklenmişse, ekran başında ya sabır çekiyor, sizin için hayati olan mektubu bulana kadar akla karayı seçiyorsunuz. Hele bir de yurtdışında iseniz ve pahalı bir erişim kullanıyorsanız... Ya da biriken mesajlarınız yüzünden posta kutunuz dolmuşsa, sıkıntınız daha da artıyor. Bu gibi mesajlara spam mail diyoruz. Bunlar suç mudur?

Bu sorunun bir cevabı henüz yok. Ama bu konuda bir kanaatiniz var. O da spam mail’in rahatsız edici, kişisel hakların ihlali olduğudur.

Burada suç var mı bilmiyoruz. Bu hukuk yapıcıların alanına giriyor ve sanal dünyanın hukuksal çerçevesi konusunda henüz bilgi ve kültür birikimi yeterli değil. En azından Türkiye’de...

Peki... Bizim istemimiz dışında elektronik posta almamızı engelleyen bir yasa çıkarsa ne olacak? Yani hangi mailin “spam” olduğu konusundaki temel ayırımı, yasa koyucu hangi kriterlere göre saptayacak?

Eğer istem dışı gelen her mail suç ise, elektronik ticaret gelişmesinin önüne set çekilmiş olur. Ayrıca haberleşme özgürlüğünün çift yanlı olması ilkesi zedelenir. Bugün evimizdeki posta kutusuna borşür atmak nasıl ki suç değilse, sanal mektuplarımızda da temel bir kriter olması gerekiyor. Bana gelen her istem dışı maile “spam” demiyorum. Zira ben istememiş olsam da (haberim olmadığı için) beni ilgilendiren pek çok posta alıyor ve kullanıyorum. Ancak istem dışı (genelde reklam ve tanıtım amaçlı) maillerin içinde, bu gibi postaları reddetme seçeneği olmasını arıyorum.

Spam mail tanımım şu: Daha önce aldığım mail, uyarı yazıma ve “bunu reddediyorum” notuma rağmen gelmeye devam ediyorsa, bu bana göre suçtur. Internet magandalığıdır, tacizdir, rahatsız edicidir.

Internet Üst Kurulu’unun spam mail konusunda yazdığı bildiriye, bu gerekçelerle katılıyor ve en kısa sürede spam mail hukuk çerçevesinin çizilmesi gerektiğini düşünüyorum.