GSM operatörlerinin abonelerden aldığı sabit ücret hakkında davalardan biri ilk kez operatör aleyhine sonuçlandı. Bilindiği gibi Ankara 30.Asliye Hukuk Mahkemesi, Hukukun Egemenliği Derneği Genel Başkanı Erdem Akyüz’ün 4 cep telefonu faturasından alınan sabit ücretin iptali ve geri ödenmesi için Turkcell aleyhine açtığı davada sabit ücreti haksız uygulama olarak kabul etti.

Didem Tünel

4 cep telefonundan o vakte kadar alınan 113 milyon 217 bin 370 liranın, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, faizi ile geri ödenmesine karar verdi. Turkcell’in mahkemenin kararına itirazıyla da bekleme sürecine girildi. Son sözü Yargıtay verecek.

Sabit ücret uygulamasının tüm dünyada bulunduğunu hatırlatan Turkcell ve Telsim, GSM abonesinin telefonunu kullanmasa da GSM ağı üzerinde maliyet unsuru olduğunu belirtiyorlar.

Yargıtay’dan çıkacak karar Türkiye’de ki yaklaşık 10 milyon aboneyi ilgilendiriyor. Zira Yargıtay’ın davacı lehine verilen kararı onaylaması durumunda davanın tüm GSM abonelerine emsal olması gündeme geliyor. Bir kararın sadece o davanın taraflarını bağlayacağı belirten hukukçular, öte yandan böyle bir karar alındığı takdirde hukuk toplumunda kamu hizmeti yürüten kuruluşların bu karar doğrultusunda sabit ücretleri iade etmesinin beklendiğini belirtiyorlar. Yine hukuk toplumunda hemen mahkeme kararının ardından karara uygun yasal ve idari düzenlemelerin geldiğini belirtiyorlar. Bu tür düzenlemeler Türkiye şartlarında hayata geçmese de dava açacak her abonenin dosyasına Yargıtay’ın kararı yer alacak.

Belli bir meblağın altındaki tüketici itilaflarında mağdur taraf önce İl ve İlçe Tüketici Hakem Heyetleri’ne bir dilekçe ile başvuruyor. Sabit ücretlerini geri almak isteyenler için dilekçe formu Internet’te dolaşmaya başladı bile. Ancak Hakem Heyeti’nin alacağı kararın, mahkeme kararı niteliği taşamadığı için operatörler üzerinde bir yaptırım gücü bulunmuyor.

Tüketici Hakları Derneği’nin de Turkcell ve Telsim’e sabit ücretlerin iptali ve geri ödenmesine dair dava açacağını duyurması, operatörlerinin başının bu konu da daha çok ağrıyacağını gösteriyor.

Turkcell Kurumsal İletişim Direktörü Okşan Atilla Sanön: “Sabit ücret almak için yasal dayanaklarımız var”

Davada henüz kesin sonuç alınmamıştır. Sabit ücret, cep telefonu kullanımının ülkemizde başladığı 1994 yılından beri uygulanmaktadır. Bir kullanıcının GSM hattı, abonelik başladığı andan itibaren GSM sisteminde bir yer işgal eder. Mobil telefondan hiç arama yapılmasa bile, GSM sistemi şebekenin beyni olarak hat ve abone hakkındaki bütün bilgileri bünyesinde tutar ve mobil telefonun tüm fiziksel yer değişim hareketlerini takip eder. Bir mobil telefon arandığında, sistem o hat hakkındaki bilgileri değerlendirip, takip ettiği telefonun yerini tespit eder ve çağrının ulaşmasını sağlar.

Dolayısıyla, bir mobil telefonun hattı, hiç arama yapılmasa dahi, sistemde yer kaplar, sadece sinyalleşme açısından bile, belli bir işletme yükü yaratır ve yatırım gerektirir. Aylık sabit ücret, abonelerden bir hizmet bedeli olarak tahsil edilmektedir.

Dünyada 91 ülkede 161 GSM operatörünün tarifeleri incelendiğinde, 5 işletmeci dışında hepsinin abonelerinden aylık sabit ücreti talep etmektedir. Sabit ücret almayan operatörlerin konuşma ücretlerinin ortalamanın çok üzerinde olduğu da görülmektedir.

Sabit ücret uygulamasının çeşitli yasal dayanakları bulunmaktadır. GSM-Pan Avrupa Mobil Telefon Sisteminin Kurulması ve İşletilmesi ile İlgili Lisans Verilmesine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi’nin Madde 5-l bölümünde; aylık sabit ücretin, brüt gelirin içinde olduğu belirtilmektedir. Ayrıca Ulaştırma Bakanlığı’nın saptadığı ve 6 ayda bir yenilemekle yükümlü olduğu azami ücretler listesinde, aylık sabit ücret yer almaktadır. Bununla beraber 27.1.2000 tarihli 4502 numaralı Telekom yasasının 12. maddesinde, “Bir iş ve hizmetin karşılığı olarak alınan ücret; abonman ücreti, sabit ücret, konuşma ücreti, hat kirası ve benzeri kira, ücretler ve bunlar gibi değişik ücret kalemlerinden birisi veya birkaçı olarak tespit edilebilir.” ibaresi yer almaktadır. 22.8.1997 tarihli, 23.088 sayılı Resmi Gazete’nin Eğitime Katkı Payı ücretinin KDV matrahına dahil edilemeyeceğine ilişkin karar yazısında, Eğitime Katkı Payı miktarının sabit ücret kadar olacağı söylenmektedir ve bu karar sabit ücretin yasallığını gösteren bir başka dayanaktır.”

Telsim Kurumsal İletişim Müdürü Selda Susal: “Şebeke, açık olduğu her an cep telefonu için çalışıyor”

“Sabit ücret uygulaması her iki operatörün de kanuni hakkı. Bu bizim devletle yaptığımız lisans sözleşmesinde yer aldığı, gibi devletin çıkarttığı iki kanunda da sabit ücretin adı geçmektedir. Örneğin eğitime katkı payı kanunu gibi.

Dünyanın tüm GSM operatörlerinin böyle bir uygulaması vardır. Bunun da teknik birtakım gerekçeleri var. Sabit bir telefonda siz ancak ahizeyi kaldırdığınızda o sistemin avantajlarından ya da yatırımlarından yararlanıyorsunuz. Oysa cep telefonunuzda telefonunuz açık olduğu sürece sistem sizi takip etmek durumundadır. Biz buna location update diyoruz. Bunun için de şebekenin bilgisayar sistemleri kullanılmakta. Şebekede sizin adınıza bir yatırım gerçekleştirilmek durumundadır.”

didemt@interpro.com.tr