TT’nin özelleştirilmesi: Uzun ince bir yol

Türk Telekom’un özelleştirilmesi, 6 yıllık hazırlık ve gecikmelerden sonra, 29 Ocak 2000 tarihinde telekom yasa tasarısıyla tekrar gündeme geldi. Ve nihayet özelleştirme süreci başlıyor.

HABER MERKEZİ

Gazetemiz yayına hazırlandığı sırada Türk Telekom’un yüzde 20’sinin stratejik ortağa devri ile ilgili ihale şartnamesinin hazırlandığı söyleniyordu. Alınan bilgilere göre süreç belirtildiği gibi işlerse hisse satışı ile ilgili ilan, 28 Nisan Cuma günü Resmi Gazete’de yayınlanmış olacak.

Kurum’un yüzde 20’sinin Haziran ya da Temmuz ayında, stratejik bir yatırımcıya satılması planlanıyor. Bir zamanlar 7,5 milyar dolara inen TT’nin değeri için bugün 22,5 milyar rakamı konuşuluyor. Bunda kuşkusuz gerek altyapı yatırımları gerekse hizmet çeşitliliği ve yeni teknolojilere yatırımın büyük payı var. Türk Telekom’un yüzde yirmi hisse satışı konusu yeni GSM ihaleleriyle birlikte farklı bir boyuta ulaştı. GSM ihaleleri TT’nin dederini artıran önemli bir faktör. Ayrıca TT’nin bir A.Ş olması, Telekomünikasyon Kurumu’nun kurulmuş olmasını da saydığımızda yabancı yatırımcılar için TT stratejik öneme sahip bir kurum haline geldi.

Türkiye BT ve telekom sektörünü kapsayan raporunda IBS, TT’nin özelleştirme operasyonunun perde arkasını şöyle aktarıyor:

Uzun süredir sabırsızlıkla beklenen 4077 sayılı kanunun 29 Ocak 2000 tarihinde yasalaşması, liberal bir Türk telekomünikasyon sektörü için en önemli adım oldu. Bu yasa, başka GSM lisanslarının satışı, TT’nin sınırlı özelleştirilmesi ve bağımsız bir düzenleyici kurumun kurulmasına zemin hazırladı.

Bu adımlar ve bağımsız bir düzen rejimi kuruluşu, yabancı yatırım piyasalarının Türk pazarına yeni bir bakış açısıyla yaklaşmalarına sebep olacak. Bu durum, yabancı yatırımcılara, AB üyeliği için onay bekleyen Türkiye’nin düzenlemelerle ilgili bazı hedeflerini gerçekleştirme yolunda olduğunu ve onları etkilemek için yaptıkları girişimlerde ciddi olduğunu gösterecek. Bu durum ayrıca, ilk etapta tutmayan enflasyon hedefleri ve geciken özelleştirme programı yüzünden eleştiri alan un devletin ekonomik istikrar programına da güvenilirlik kazandıracak. Bu, Türkiye’ye sadece devletin 2000 yılı bütçesine değil, ekonomisindeki uzun süreli canlanma ümitleri ve AB’ye tam üyelik aşamasında elindeki güçleri artırma çabalarına katkıda bulunacak.

Bazıları kanunun çok ileriye gitmediği görüşünü taşıyorlar. TT hisse satışı tabanının yüzde 49’u eleştiri alıyor. Ne var ki, GSM lisanslarının haricinde, kanunda Türk Telekom’la ilgili şöyle maddeler de yer alıyor:

  • Türk Telekom’un ses transmisyonu ve altyapısı üzerindeki tekelinin 2003 yılında sona ermesi
  • Kablo TV, ödemeli ve araba telefonları, Internet altyapısı ve uydu operasyonları gibi katma değerli telekom hizmetlerinde tekelin kalkarak lisans hakkı verilmesi

TT’nin ses transmisyonu üzerindeki tekel hakkının sona ermesi tarihi bu yasayla birlikte bir önceki yasadan iki yıl öne alınmış oluyor.

Türk telekomüniksayon sektöründeki gelişme sadece GSM anlamında değil, aynı zamanda GSM’in yüksek dereceli dijital anahtarlaması ülke için bir vitrin oluşturuyor.

Türkiye’de GSM potansiyeli artışındaki rahatlığa rağmen, resmi olmayan kaynaklardan elimize geçen Frace Telekom’un Telsim’i 2.6 milyar dolara almak istemesi ve reddedilmesi çok ilginç bir konu olarak görülüyor. Türk GSM pazarı büyük bir derinliğe sahip. Şu an itibariyle 8.3 milyon abone var ve bu sayının 2008 yılında 32 milyon olması bekleniyor. Ancak Türkiye’nin beş operatörle en azından Turkcell ve Telsim’in yaşadığı olanaklarla yaşayıp yaşamayacağı zaman içinde görülecek bir konu.

Türkiye, dünya üzerinde en hızlı gelişen telekomünikasyon sektörlerinden birine sahip. Birçok telekom alanına 1984 sonrası giren Türkiye, dijital ve otomatik telefonlara geçiş ve dijital hatlara sahip olma hızı konusunda Avrupa ülkeleri arasında en ön sırada yer alıyor.

Türk Telekom’un özelleştirme tarihi

Eylül 1993  Türk Telekom’un kuruluşu.
Mayıs 1995  4107 sayılı kanuna göre Türk Telekom’un yüzde 49’unun satışına izin verildi ve lisans anlaşması yapıldı.
Şubat 1996  Anayasa mahkemesi 4107 sayılı kanunun kritik bölümlerini değiştirdi.
Ağustos 1996  Türk Telekom’un özelleştirilmesi için 4161 sayılı kanun taslağı hazırlandı ve Değer Tespit Komisyonu kuruldu.
Şubat 1997  Anayasa Mahkemesi 4161 sayılı kanundaki değişikliği reddetti.
Kasım 1997  Goldman Sachs Değer Tespit Komisyonu’nun raporu Konsorsiyum’a sunuldu.
Ağustos 1998  Merill Lynch özelleştirme tavsiyeleri Konsorsiyum’a sunuldu.
Temmuz 1999  Türk Telekom Yönetim Kurulu atandı.
Ocak 2000  Yeni Telekom Yasası onaylandı.