Bugün değil yüzünü görmediğin biriyle konuşmak, asla tanışmadığınız biriyle iş yapıyorsunuz. Ya yanınızda çalışıyor veya müşteriniz bu kişi. Özellikle iş ortağı konumundaki yeni dünyanın yaklaşımında, kazan-kazan prensibi, bizleri yeni iş modellerine zorluyor.

Kimse tam olarak ne olup bittiğinden emin değil. Daha önce “öğren-yap” üzerine kurgulanmış iş kültürü, sanal dünyada “yap-öğren” haline geliverdi. İlk olmanın avantajları üzerine efsane öyküler o kadar çok ki. Ya da gecikmenin ölümcül maliyeti... Warner Bross gibi bir medya devi dahi, defalarca denemesine rağmen, sanal dünyada iş yapmayı beceremediğinden, kendisinden çok küçük ve genç AOL şirketine pazarlayıverdi koca bir imparatorluğu. Neler oluyor gerçekten?..

Sanal toplumun davranış kalıplarından en önemlisi, “karşılıklı bağımlılık” üzerine kurulu iş modellerine ihtiyaç duyması. Bu noktada bilgi, farklı davranışı yüzünden (paylaşıldıkça çoğalma etkisi) tarafları birbirine yaklaştırıyor. Bu da ilişki kurma biçimini etkiliyor. Geleneksel dünyanın iş yapma biçimlerine odaklanmış insanlar, sanal dünyada var olamıyor. Bunu ancak dönüşenler başarabiliyor. Fakat genel olan şu: Bu dünya kendine has şirket, emek ve medya türünü kendisi yaratıyor. Örneğin dünya devi Hill yayıncılık, burada var olmazken, Amazon, pıtrak gibi Net’in her tarafını sarıveriyor.

Evden çalışma konusu olsun, sanal banka olsun, Internet yayıncılığı olsun... Hepsi de daha önce var olmamış kurum ve kişilere şans tanıyor.

Teknoloji aslında herkese eşit uzaklıkta. Yaklaşık 1000 dolarla siz, bu dünyada bir üretici olabilirsiniz. Ya da milyonlarca dolar harcayıp, tutunamayabilirsiniz. Bu bir model işi. Sanal kültürü özümsemiş olanların şansı, diğerlerinden çok fazla

Gösterilen davranış şekli de ilginçtir. Bu dünyada var olanlar genelde iki tür davranış odağında yoğunlaşıyor: Üretici veya tüketici olmak...