Ali Akurgal
akurgal@netas.com.tr

Buluşçuluk

Ülkemizden buluş, patent pek çıkmıyor. En azından pratik zekâ düzeyimizle kıyaslandığında olması gerekenin çok çok altında. Neden?

Eğitim ve öğrenim düzenimiz gençlerimizi, ezici çoğunlukla, sorunlara çözüm aramaya değil, (test usulü) verilen çözümler arasından (geçer not olan) % 50 olasılıkla en yakınını bulmaya yönlendiriyor. Ezbercilik ile köreltmeyi başaramadığı birkaç beyin ise, sanayi toplumunda öylesi geçerli olduğu için bir konuda derinliğine uzmanlaşmaya çalışıyor. Doğru yanıtı, verilenlerin dışında aramak ya da birden fazla konu ile ilgilenerek disiplinler arası bir öğrenim yapmak neredeyse olanaksız.

Buluş yapabilmek için birçok disiplini içeren bir düşünce yumağı oluşturmak şart. Tek bir disiplinde dar bir alanda uzmanlaşmış kişi, nasıl olacak da disiplinler arası bir çaba sonucu bir buluş ortaya koyacak? Sakın, buluş yapmak için birçok disiplinden bir uzmanlar grubunu bir araya getirmekten söz etmeyin. Buluş, kesinlikle bireysel olarak yapılan bir eylemdir. Siz hiç seçkin bir bestekârlar hey’eti tarafından yazılmış bir müzik parçası duydunuz mu?

Elbette, yaratıcı olan kişinin etrafındaki çevresi ona ilham kaynağı olacaktır, elbette yaratıcı olan kişi bir kısım esinlenmeler ile yol alacaktır; ama eserini yaratırken yalnızdır. Bu yalnızlığı içinde de çok yönlü olmak zorundadır.

Bir bestekâr düşünün, yalnızca kemanı tanıyor. Diğer enstrümanlara yabancı. Bir keman parçası değil senfoni yazacak…

Vazgeçtim, düşünmeyin, ya da böyle biri senfoni yazmışsa boş yere dinlemeyin. Çok yönlü olan, bütün enstrümanların yeteneklerini iyi bilen bir bestekârın elinden çıkan senfoniyi dinleyin, zevk alacaksınız.

Ülkemizden daha fazla buluş çıkması için, bu buluşların küresel pazarda aranır olacak düzeye yükselmesi için ilk şart, yaratıcı zekâsı olan gençlerimizin olabildiğince çok yönlü yetiştirilmeleridir.

Bilgi çağına, bilgisayar alıp karşısına geçip bilgiye ulaşarak, onu depolayarak geçmenin olanağı yok. Bu bilgiyi işleyip, ondan yeni bilgi türetmek, buluş yapmak gerek.