Kamuoyunun merakla beklediği GSM ihalesinin şartnamesi açıklandı. Milyar dolarlarla ifade edilen altyapı yatırımını da beraberinde getiren GSM ihalesinde teklif verecek olan konsorsiyum şirketleri de hareketlendi. Bu ihale GSM üzerinde yeni hizmetleri de gündeme getirecek. Bu hizmetler gelecekte hayatımızın vazgeçilmez unsurunun mobilite olacağının ilk sinyallerini verecek.

Haber Merkezi

İhale şartnamesine göre teklifler en geç 3 Nisan 2000 günü saat 13.00’e kadar verilmiş olacak ve aynı gün 14.00’te açılacak. İhalede taban fiyat 648 milyon 903 bin dolar olarak belirlendi. Şartname bedeli ise 3 bin dolar. İhalenin en fazla tartışılacak konuları ise ihale usulünün ihale komisyonu kararına bağlı olması ve yeni şirketlerin 3 yıl boyunca dolaşım yapamayacak olmaları.

İhale komisyonu, kapalı olarak sunulan teklifler içinde istediği taktirde en yüksek fiyatı veren şirkete ihaleyi verebileceği gibi, en yüksek iki teklifi veren şirketleri de açık artırma usulü pazarlığa davet edebilecek. Birinci ihalenin sonuçlanmasından sonra kazanamayan şirketler ikinci ihaleye davet edilecekler ve ikinci ihale açık artırma usulü gerçekleştirilecek. İkinci ihalede sunulan fiyatlar, birinci ihaleyi kazanan şirketin verdiği fiyattan daha az olamayacak. Türk Telekom A.Ş. ise kendisine verilecek olan lisans için birinci ihalede belirlenen fiyatın aynısını ödeyecek. Lisans bedellerinin 500 milyon doları sözleşmenin yapıldığı ilk hafta içinde, kalanı ise ilk üç ay içinde ödenecek.

İhale şartnamesinin önemli noktalarından biri yabancı ortağı şart koşulmuş olması. Oluşturulacak konsorsiyumda en az yüzde 20, en çok da yüzde 49 hisseye sahip olabilecek olan yabancı ortağın GSM 900 veya GSM 1800 konusunda en az üç yıllık ticari işletim tecrübesi olması, bu alanda en az 2 milyon abonesi bulunması, ödenmiş sermayesinin 500 milyon dolardan fazla olması şart koşuluyor. Çalışacak konsorsiyum, Türkiye’de Türk kanunlarına göre, en az yüzde 51 hissesi Türk ortağa ait olan bir şirket kuracak.

Şartnamede dikkat çeken konulardan biri, yeni şirketlerin nüfusu 10 binin üzerindeki bölgelerde üç yıl boyunca dolaşım yapamayacak olması.Ulaştırma Bakanı Enis Öksüz, konuyla ilgili olarak şu açıklamada bulundu:

“Böylece yatırım yapmış olan mevcut şirketlerin tesis ve imkanlarından durduğu yerde hiçbir bedel ödemeksizin yararlanmak gibi bir yola gitme imkanı üç yıl süreyle dondurulmuştur. Roaming yasaktır demek, bir şirketin elinde esir ol demektir. Bunu esirgeyemeyiz. Ama adalet yerini bulsun diye yeni gelen şirketler avantadan üstünlük sağlamasın, taşın altına elini koysun ve yatırım yapsın. Sonra parası karşılığında dolaşım yapsınlar. Üç yıldan sonraki düzenleme Telekomünikasyon Kurumu tarafından yapılacak. Diğer taraftan, nüfusu 10 binin altında olan bölgelerde bugüne kadar az yatırım yapılmıştır. Haberleşme imkanları son derece zor, kalitesiz ve rahatsız edicidir. Özellikle yeni şirketlerin bu alana yatırım yapmalarını bekliyoruz.”

Bakan Öksüz, lisans alan her şirketin piyasaya girdiklerinde toplam 2-3 milyar dolar yatırım yapacaklarını ve tahminleri aksine istedikleri pazarı yakalayabileceklerini de vurguladı.

Şartnamenin yayınlanmasından bir gün sonra ihalenin en güçlü adaylarından Koç-SBC konsorsiyumu bir basın toplantısı düzenleyerek GSM ihalesindeki hedeflerini anlattılar. Koç ailesinin toplantıda verdikleri en güçlü mesaj ihalenin açık bir şekilde yapılması gereğiydi. Koç Holding A.Ş.Yönetim Kurulu Başkanı Rahmi Koç, sadece Türkiye değil tüm dünyadaki yatırımcıların gözünün bu ihalede olduğunu belirterek, herhangi bir şaibe olmaması için ihalenin kapalı yapılmaması gerektiğini vurguladı. Koç Holding A.Ş. Yeni İş Geliştirme Koordinatörü Ali Koç da şunları söyledi: “Ulusal dolaşım ve numara taşınabilirliğine izin verilmesi lazım. Var olan operatörlerin hedefi en fazla aboneyi toplayarak bunların başka operatörlere geçişini engellemek olacaktır. Bütün dünyada aynı numarayla başka bir servise geçiş yapılabiliyor. Buna izin verilmesini bekliyoruz.”

Amerikan Telekomünikasyon şirketleri arasında 66 milyon hat abonesi ile birinci, 11.2 milyon mobil hat abonesi ile de üçüncü sırada olan SBC Communications’ın Uluslararası İş Geliştirme Başkanı Rick Moore da toplantıda Koç ile bu işe iki yıldır hazırlandıklarını söyledi. 1999 yılı cirosu 49 milyar dolar olan şirketin 1999 yılı net karı ise 7.41 milyar dolar.

İhale için bir aylık geri sayım başlarken, kimlerin katılacağı konusundaki spekülasyonlar devam ediyor. İhaleye katılacağı kesin olan üç konsorsiyum, Koç-SBC, Sabancı-Doğuş-Doğan-İtalyan Telefonica ve İş Bankası ile Telecom Italia konsorsiyumu. Süzer, Enka ve Fiba ortaklığına France Telekom’un da dahil olduğu, Nurol, Medya Holding ve Cıngıllıoğlu’nun Deutsche Telekom’la ihaleye girebileceği belirtiliyor. Diğer taraftan Süzer Holding’e bağlı olan Kentcom şirketinin İngilizTelekom şirketi Orange ile ihaleye girileceği belirtiliyor ama aynı holdingin iki ayrı grupla teklif vermesinin mümkün olmadığı da ileri sürülüyor.

Milyar dolarlık yatırım

Yaklaşık 6 yıldır faaliyette olan Telsim ve Turkcell bugün 8 milyonu aşkın aboneye sahip. 5 milyon 850 binin üzerinde aboneye hizmet veren Turkcell, 2,5 milyar dolarlık alt yapı yatırımı gerçekleştirdi ve yatırımının miktarı 2000’de 4 milyar doları aşacak. 1999 yılı sonu itibari ile 2 milyon 330 bin aboneye ulaşan Telsim ise 400 milyon dolarlık yatırım yaptı ve daha 610 milyon dolarlık yatırım iznine sahip.

Pazara yeni gelecek bir operatörün ise kısa sürede en az 500 milyon dolarlık yatırım gerçekleştirmesi gerekiyor. Bu miktar verilecek hizmetin kalitesi ve verilecek hizmetlerin çeşidine göre 2’ye 3’e katlanabiliyor.

Son kullanıcı kazançlı

Nüfusun daha yüzde 12-13’üne ulaşılan GSM pazarı cazip bir pazar olma özelliğini koruyor. Ancak yeni girecek operatörler sadece yeni abonelere değil Turkcell ve Telsim abonelerine de yönelecekler. Rekabet ortamından kazançlı çıkacak taraf ise son kullanıcılar olacak.

Rekabetin doğal sonucu olarak ilk önce fiyatlarda bir düşüş yaşanacak. Eski ya da yeni operatörler fiyat indirimleri yada farklı tarifelerle son kullanıcıyı kendilerine çekmeye çalışacak. Ayrıca cihazların daha fazla sübvanse edilmesi sonucu kullanıcılar ilk etapta cihaza ödeme yapmayacaklar.

Operatörler artık kendilerini verdikleri hizmetle farklılaştırmaya çalışacaklar. Sunacakları hizmetleri ise stratejileri belirleyecek: Büyük kitlelere standart hizmetler mi? Yüksek profile sahip kullanıcıya katma değerli hizmet mi?

Gelecekte bireysel pazarlamanın ağırlığının artacağı şimdiden görünüyor. İki telefonun biriyle indirimli konuşması gibi örnekler çoğalacak. Operatörler abonelerini oluşturdukları ilgi gruplarıyla tutmaya çalışacaklar, bu gruplara vazgeçmek istemeyecekleri özel hizmetler sunacaklar. WAP gibi yeni nesil teknolojiler sayesinde GSM şebekesinden bankacılık ve e-ticaret uygulamaları verilecek.

TT, GSM için Mobil Daire Başkanlığı kurdu

2000 yılı ortalarında sonuçlanması beklenen GSM ihalesi kapsamında devreye girecek olan GSM operatörleri arasında Türk Telekom da bulunacak. TT, GSM müşterilerine sağlayacağı en büyük avantajın Türkiye çapındaki yaygın teşkilatı olacağını bildirdi. GSM ihalesi konusundaki görüşlerini aldığımız TT Genel Müdürü Fatih Mehmet Yurdal, TT’nin yurt çapında 80 ilde teşkilatının olduğunun altını çizen ve şunları söyledi: “Yeni GSM operatörlerinin tüketiciye sunacağı teknoloji aynı olacak. Bu alandaki yeni oyuncular, müşterilerine sağladıkları hizmetlerle birbirlerinden ayrılacak ve farklılık yaratacaklar. Biz TT olarak GSM müşterilerimize altyapımız ve yaygın teşkilatımızı sunuyoruz. Mevcut GSM operatörlerinin bile bizim kadar yaygın bir teşkilatı yok. Bu konuya çok güveniyoruz”.

Müşterilere en iyi hizmeti verebilmek amacıyla şirket bünyesindeki çalışmaların hızlandığını kaydeden Yurdal, “GSM operatörü olarak vereceğimiz hizmetlerin sorumluluğunu almak üzere Mobil Daire Başkanlığı adında bir bölüm kurduk. Bu bölüm, kısa bir süre sonra ayrı bir Genel Müdürlük olarak çalışmalarına devam edecek. Bölümün kurulmasının ana nedeni GSM müşterilerine en iyi ve kaliteli hizmetleri sunmaktır” şeklinde konuştu.

bthaber@interpro.com.tr